STAN PRAWNY NA 20 WRZEŚNIA 2019 Akty prawne obowiązujące w żłobkach niepublicznych Opracował: Marcin Majchrzak, prawnik, członek Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie Podstawa prawna: • Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1292 ze zm.), • Ustawa z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 409 ze zm.), • Rozporządzenie Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 lipca 2014 r. w sprawie wymagań lokalowych i sanitarnych, jakie musi spełniać lokal, w którym ma być prowadzony żłobek lub klub dziecięcy (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 72), • Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 marca 2011 r. w sprawie zakresu programów szkoleń dla opiekuna w żłobku lub klubie dziecięcym, wolontariusza oraz dziennego opiekuna (Dz.U. z 2011 r. Nr 69 poz. 368 ze zm.), • Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. z 2010 r. Nr 109 poz. 719 ze zm.) • Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1239 ze zm.), • Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1372 ze zm.), • Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1186 ze zm.), • Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 59), • Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1252), • Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1040 ze zm.), • Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1145 ze zm.), • Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 688 ze zm.), • Ustawa z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 576 ze zm.), • Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1251). Żłobki są coraz popularniejszą formą zapewniania przez rodziców opieki nad najmłodszymi dziećmi. Odpowiednio prowadzone, gwarantują nie tylko bezpieczny pobyt maluchom w wieku do lat trzech, ale także stwarzają warunki do stymulowania ich prawidłowego rozwoju. Możliwość znalezienia odpowiedniej opieki dla pociechy pozwala młodym mamom szybko powrócić na rynek pracy. W efekcie rośnie liczba instytucji sprawujących opiekę nad dziećmi w wieku do lat trzech, w tym żłobków. Z danych GUS-u wynika, że 31 grudnia 2018 r. w Polsce działało 3776 żłobków, klubów dziecięcych i oddziałów żłobkowych, spośród których do sektora prywatnego należało 2915 placówek. Liczba miejsc we wszystkich placówkach opieki nad małymi dziećmi wyniosła w 2018 r. 137,6 tys. (z czego 79,7 tys. w sektorze prywatnym). Prowadzenie żłobka jest zatem nie tylko pożyteczne ze społecznego punktu widzenia, ale także może okazać się korzystne dla osób, które zdecydują się na podjęcie takiej formy działalności gospodarczej. Bez względu jednak na to, czy chodzi o już funkcjonujące żłobki niepubliczne, czy o te dopiero rozpoczynające działalność, w każdym przypadku konieczne jest przestrzeganie norm prawnych, regulujących zasady ich funkcjonowania. Poniżej publikujemy zestawienie najważniejszych aktów prawnych, których znajomość powinny posiąść osoby prowadzące żłobki niepubliczne. Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców Podmioty prowadzące, a przede wszystkich planujące rozpocząć prowadzenie żłobków niepublicznych, powinny pamiętać, że zgodnie z przepisami działalność tego rodzaju jest formą działalności gospodarczej w rozumieniu Ustawy Prawo przedsiębiorców. Co więcej, do jej wykonywania wymagane jest spełnienie szczególnych warunków określonych przepisami prawa – w tym zwłaszcza dokonanie wpisu do rejestru żłobków i klubów dziecięcych. Omawiana Ustawa określa nie tylko podejmowanie działalności, ale także zasady jej wykonywania i ewentualnego zakończenia. Wśród ważniejszych kwestii uporządkowanych w tym akcie prawnym należy wskazać: • możliwość wnioskowania przez przedsiębiorcę do właściwego organu lub właściwej państwowej jednostki organizacyjnej o wydanie wyjaśnienia co do zakresu i sposobu stosowania przepisów, z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę daniny publicznej lub składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, w jego indywidualnej sprawie (interpretacja indywidualna) (art. 34), • zasady podejmowania działalności (art. 17), zawieszania działalności (art. 22) i jej wykonywania (art. 19–21a), • załatwianie spraw z zakresu działalności gospodarczej (art. 27–36), • zasady prowadzenia działalności regulowanej (art. 43–44), • ograniczenia kontroli działalności gospodarczej (art. 45–65). Należy zwrócić uwagę, że znajomość Ustawy Prawo przedsiębiorców nie powinna kończyć się wyłącznie w części określającej zasady otrzymania wpisu do CEIDG, ponieważ ma ona zastosowanie w całym cyklu prowadzenia danej działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę. Ustawa z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 Drugim najważniejszym po Ustawie o swobodzie działalności gospodarczej aktem prawnym regulującym podstawę funkcjonowania żłobka niepublicznego jest Ustawa o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3. Stanowi ona punkt wyjścia do prowadzenia działalności w zakresie organizowania opieki nad najmłodszymi dziećmi, w tym przesądza o charakterze regulowanym tej działalności (art. 26). Dodatkowo porządkuje takie kwestie jak: • ogólne wymogi dotyczące sposobu organizowania żłobków (art. 1–6), • zasady prowadzenia opieki w żłobkach, w tym wskazanie: o kto może zostać objęty opieką (art. 7 ust. 1), o kto jest uprawniony do prowadzenia żłobka (art. 8), o jakie zadania spoczywają na placówce (art. 10), o jakie są minimalne wymagania statutu (art. 11), o jakie są godziny pracy placówki (art. 12), o możliwość utworzenia rady rodziców (art. 12a), o jakie są wymagania kwalifikacyjne wobec dyrektora i personelu żłobka (art. 13–18a), o jaka jest podstawa wprowadzenia regulaminu organizacyjnego (art. 21), o jakie są ogólne warunki lokalowe, sanitarne i przeciwpożarowe (art. 24–25); • zasady prowadzenia rejestru żłobków i klubów dziecięcych, składania do niego wniosku o wpis, wydawania zaświadczenia o dokonaniu wpisu, odmowy wpisu, przypadków uzasadniających dokonanie wykreślenia z rejestru, a także uiszczania opłat za wpis (art. 26–35b), • podstawę prawną do wydania przepisów określających programy szkoleń dla opiekunów i wolontariuszy pracujących w żłobkach (art. 48–49), • zasady sprawowania nadzoru nad żłobkami przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), a także zasady usuwania stwierdzonych w toku kontroli nieprawidłowości (art. 54–57), • kwestie finansowe, w tym wskazanie: o zasad określania wysokości opłat za pobyt dziecka (art. 58 ust. 2), o zasad przyznawania dotacji celowej z budżetu gminy dla podmiotów prowadzących żłobki (art. 60), o zasady zlecania organizacji opieki nad dziećmi w wieku do lat trzech przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta – art. 61), o zasady prowadzenia przez rząd programów rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat trzech, w tym zasady przyznawania dotacji celowej z budżetu państwa na dofinansowanie utworzenia lub funkcjonowania żłobków (art. 62), o sprawozdawczości z zakresu opieki nad dziećmi w wieku do lat trzech (art. 64), o zwolnień podatkowych (art. 64b). Wyżej wskazane przepisy wynikają bezpośrednio z ustawy żłobkowej, która dodatkowo stanowi także podstawę do wydania rozporządzeń wykonawczych, w sposób szczegółowy regulujących wybrane aspekty funkcjonowania żłobków niepublicznych. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 lipca 2014 r. w sprawie wymagań lokalowych i sanitarnych, jakie musi spełniać lokal, w którym ma być prowadzony żłobek lub klub dziecięcy Obecnie obowiązujące Rozporządzenie określające wymagania lokalowe i sanitarne dla żłobków weszło w życie 14 lipca 2014 r. Podstawę do jego wydania stanowi art. 25 ust. 3Ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3. Bez spełnienia wymagań przewidzianych w tym Rozporządzeniu nie jest możliwe otrzymanie decyzji komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej oraz właściwego państwowego inspektora sanitarnego potwierdzających spełnianie wymagań przeciwpożarowych i wymagań sanitarno-lokalowych. Należy także podkreślić, że do żłobków utworzonych przed datą wejścia w życie omawianego Rozporządzenia (14 lipca 2014 r.) stosowane są przepisy poprzednio obowiązującego w tym zakresie Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 marca 2011 r. w sprawie wymagań lokalowych i sanitarnych dotyczących żłobków i klubów dziecięcych (§ 5 ust. 1 Rozporządzenia z dnia 10 lipca 2014 r.). Obecnie obowiązujące Rozporządzenie odnosi się m.in. do: • standardów przeciwpożarowych, jakie musi spełnić lokal, w którym ma być prowadzony żłobek, • minimalnej powierzchni, jaką należy zapewnić przebywającym w żłobku dzieciom, • warunków higieniczno-sanitarnych, jakie muszą obowiązywać w lokalu, • standardów, jakie muszą spełniać sprzęty wykorzystywane przy opiece nad dziećmi, • zapewnienia odpowiedniego oświetlenia i odpowiednio zabezpieczonej przed dziećmi sieci elektrycznej. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 marca 2011 r. w sprawie zakresu programów szkoleń dla opiekuna w żłobku lub klubie dziecięcym, wolontariusza oraz dziennego opiekuna Zgodnie z art. 16 ust. 2 Ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 opiekunem w żłobku może być m.in. osoba, która odbyła, nie wcześniej niż dwa lata przed podjęciem zatrudnienia jako opiekun, szkolenie z udzielania dziecku pierwszej pomocy oraz posiada co najmniej wykształcenie: 1) wyższe na dowolnym kierunku, którego program obejmuje zagadnienia związane z opieką nad małym dzieckiem lub jego rozwojem, i odbyła 80-godzinne szkolenie w celu uaktualnienia i uzupełnienia wiedzy oraz umiejętności lub 2) średnie lub średnie branżowe oraz: a) co najmniej roczne doświadczenie w pracy z dziećmi w wieku do lat trzech lub b) przed zatrudnieniem jako opiekun w żłobku lub w klubie dziecięcym odbyła 280-godzinne szkolenie, z czego co najmniej 80 godzin w formie zajęć praktycznych. Również osoby, które mają wprawdzie roczne doświadczenie w pracy z dziećmi, lecz bezpośrednio przed podjęciem zatrudnienia jako opiekun miały co najmniej sześciomiesięczną przerwę, powinny przejść 80-godzinne szkolenie uzupełniające w celu uaktualnienia i uzupełnienia wiedzy oraz umiejętności (art. 16 ust. 3 ustawy żłobkowej). Obecnie program szkoleń został określony, na podstawie art. 49 ww. Ustawy, przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej w Rozporządzeniu z dnia 25 marca 2011 r. Programy szkoleń na wniosek prowadzących je podmiotów zatwierdza, na okres pięciu lat, minister właściwy ds. rodziny – w drodze decyzji administracyjnej. Lista programów szkoleń udostępniania jest na stronach BIP-u. W przypadku szkolenia 280-godzinnego dla opiekuna (§ 1 Rozporządzenia) przewidziane są cztery bloki tematyczne: • psychopedagogiczne podstawy rozwoju jednostki, • rozwój dziecka w okresie wczesnego dzieciństwa, • stymulowanie wszechstronnego rozwoju dziecka, • kompetencje opiekuna dziecka. Program szkolenia przewiduje także odbycie praktyk zawodowych w wymiarze 80 godzin. W przypadku 80-godzinnego szkolenia uzupełniającego dla opiekunów przewidziane zostały dwa bloki tematyczne, prowadzone w formie warsztatów lub ćwiczeń: • stymulowanie wszechstronnego rozwoju dziecka, • kompetencje opiekuna dziecka. Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi Na mocy art. 4 Ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 osoby sprawujące opiekę nad dziećmi w wieku do lat trzech na podstawie tej Ustawy podlegają obowiązkowym badaniom sanitarno-epidemiologicznym, zgodnie z Ustawą o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. W myśl jej zapisów przez badanie sanitarno-epidemiologiczne rozumie się badanie, w którego skład wchodzą: badanie lekarskie, badania laboratoryjne oraz dodatkowe badania i konsultacje specjalistyczne wykonywane w ramach nadzoru epidemiologicznego w celu wykrycia biologicznych czynników chorobotwórczych lub potwierdzenia rozpoznania choroby zakaźnej (art. 2 pkt 1 Ustawy). Zasady przeprowadzania badań zostały określone w art. 6–10 Ustawy. Osoby podejmujące lub wykonujące pracę, przy wykonywaniu której istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby, są kierowane na badania przez pracodawcę albo zlecającego wykonanie prac, który jednocześnie finansuje koszty tych badań (art. 8 ust. 4 Ustawy). Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej Obowiązki właściciela budynku lub obiektu w zakresie ochrony przeciwpożarowej określa art. 4 tej Ustawy. Zgodnie z nią właściciel powinien: • przestrzegać przeciwpożarowych wymagań techniczno-budowlanych, instalacyjnych i technologicznych, • wyposażyć budynek, obiekt budowlany lub teren w wymagane urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice, • zapewnić konserwację oraz naprawy urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic w sposób gwarantujący ich sprawne i niezawodne funkcjonowanie, • zapewnić osobom przebywającym w budynku, obiekcie budowlanym lub na terenie bezpieczeństwo i możliwość ewakuacji, • przygotować budynek, obiekt budowlany lub teren do prowadzenia akcji ratowniczej, • zapoznać pracowników z przepisami przeciwpożarowymi, • ustalić sposoby postępowania w razie powstania pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia. Co istotne, zgodnie z art. 4 ust. 1a omawianego aktu prawnego w przypadku przedsiębiorców prowadzących żłobki, którzy nie są właścicielami budynków, odpowiedzialność za realizację ww. obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, stosownie do obowiązków i zadań powierzonych w odniesieniu do budynku, obiektu budowlanego lub terenu, przejmuje – w całości albo w części – ich zarządca bądź użytkownik, na podstawie zawartej umowy cywilnoprawnej ustanawiającej zarząd lub użytkowanie. Jeśli umowa taka nie została zawarta, odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej spoczywa na faktycznie władającym budynkiem, obiektem budowlanym lub terenem. Szczegółowe sposoby i warunki ochrony przeciwpożarowej budynków zostały określone w Rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. Koszty nabycia i utrzymania sprzętu, urządzeń przeciwpożarowych, środków gaśniczych, urządzeń sygnalizacyjno-alarmowych i innych urządzeń w stanie zapewniającym sprawność oraz koszty instalacji ochrony przeciwpożarowej ponoszą właściciel, zarządca lub użytkownik budynku. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane W przypadku gdy podmiot prowadzący żłobek niepubliczny będzie jednocześnie właścicielem budynku, w którym żłobek funkcjonuje, pojawią się pewne obowiązki wynikające z Prawa budowlanego, związane z utrzymaniem budynku w odpowiednim stanie (art. 61–65 Ustawy). Chodzi tu przede wszystkim o konieczność utrzymywania i użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, zapewnienie bezpiecznego korzystania, a także dokonywanie okresowych przeglądów budynku i instalacji. Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej Na mocy art. 25 ust. 1 i 2 Ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 żłobek może być prowadzony w lokalu spełniającym wymogi sanitarne. Przy czym spełnianie wymagań sanitarno-lokalowych potwierdza się decyzją właściwego państwowego inspektora sanitarnego, określającą w szczególności maksymalną liczbę miejsc w żłobku. Nie oznacza to jednak, że po uzyskaniu takiej decyzji żłobek nie będzie miał już żadnych kontaktów ze służbami sanitarnymi. Zgodnie z art. 1 Ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej sprawuje ona nadzór m.in. nad warunkami higieny procesów wychowania, zdrowotnymi żywności, żywienia i przedmiotów użytku. Wykonywanie tych zadań polega na sprawowaniu zapobiegawczego i bieżącego nadzoru sanitarnego oraz prowadzeniu działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych i innych chorób powodowanych warunkami środowiska, a także na prowadzeniu działalności oświatowo-zdrowotnej. Chociaż wymogi sanitarne żłobków zostały określone w Rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 lipca 2014 r. w sprawie wymagań lokalowych i sanitarnych, jakie musi spełniać lokal, w którym ma być prowadzony żłobek lub klub dziecięcy, to jednak warto zapoznać się przede wszystkim z przepisami określającymi uprawnienia Państwowej Inspekcji Sanitarnej – w razie przeprowadzania przez nią kontroli (art. 23–37a ww. Ustawy).Ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej zawiera także przepisy karne, przewidujące sankcje m.in. dla osób, które utrudniają działalność organów służb sanitarnych. Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia Zgodnie z art. 22 Ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 w żłobku zapewnia się przebywającym w nim dzieciom wyżywienie zgodne z wymaganiami dla danej grupy wiekowej wynikającymi z aktualnych norm żywienia dla populacji polskiej, opracowywanych przez Instytut Żywności i Żywienia im. prof. dra med. Aleksandra Szczygła w Warszawie. Oznacza to, że żłobki powinny stosować się do niektórych regulacji zawartych w Ustawie o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Na mocy art. 3 ust. 3 pkt 56 tego ostatniego aktu prawnego żłobek został zakwalifikowany jako zakład żywienia zbiorowego typu zamkniętego, a więc jako zakład wykonujący działalność w zakresie zorganizowanego żywienia określonych grup konsumentów. Przeglądając Ustawę o bezpieczeństwie żywności i żywienia, należy zwracać uwagę na wymagania stawiane właśnie takim podmiotom. Wśród przepisów określających zasady bezpiecznego obrabiania i spożywania środków spożywczych zastosowanie znajdzie też Rozporządzenie (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych (Dz.Urz. UE L Nr 139 z 30.04.2004, str. 1). Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy Kolejną grupę przepisów, które powinny znać osoby prowadzące niepubliczne żłobki, są normy regulujące zasady współpracy pomiędzy dyrektorem żłobka a jego personelem. W polskim systemie prawnym za podstawową formę takiej współpracy uznaje się stosunek pracy zawierany na podstawie umowy o pracę. Prawa i obowiązki pracowników i pracodawców zostały określone w Kodeksie pracy. Znajomość tych przepisów jest niezbędna w celu prawidłowego dobrania kadry placówki. Zgodnie z art. 15 ust. 1 Ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 skład personelu zatrudnionego w żłobku powinien być dostosowany do liczby uczęszczających do niego dzieci. Minimalna liczba personelu opiekuńczego została określona w art. 15 ust. 2 tej Ustawy. Przepisy Kodeksu pracy regulują również inne kwestie związane z zatrudnianiem pracowników, bez znajomości których łatwo można dopuścić się złamania praw pracowniczych, a co za tym idzie – otrzymać karę w wyniku kontroli przeprowadzonej przez Państwową Inspekcję Pracy. Do zagadnień unormowanych w Kodeksie pracy należą m.in.: • nawiązywanie i rozwiązywanie stosunku pracy, • zasady wynagradzania pracowników, • obowiązki pracodawcy i pracownika (w tym odpowiedzialność porządkowa), • odpowiedzialność materialna (np. za uszkodzone przez pracownika mienie pracodawcy bądź osoby trzeciej), • czas pracy, • urlopy pracownicze, • uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem, • bezpieczeństwo i higiena pracy, • odpowiedzialność za wykroczenia przeciwko prawom pracownika. Kodeks pracy jest też podstawą do wydania licznych rozporządzeń wykonawczych regulujących poszczególne aspekty stosunku pracy (np. wypłacanie świadczeń z tytułu podróży służbowej, zasady prowadzenia osobowej dokumentacji pracowniczej, wystawiania świadectw pracy czy zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy). Wymogi ustawy żłobkowej odnośnie do składu personelu placówki przewidują w art. 15 ust. 3, że w żłobkach, do których uczęszcza więcej niż 20 dzieci, zatrudnia się przynajmniej jedną pielęgniarkę lub położną. Z tego względu większe żłobki mogą być zainteresowane brzmieniem przepisów regulujących zasady pracy pielęgniarek i położnych, przede wszystkim Ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej. Zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 10 tej Ustawy za wykonywanie zawodu pielęgniarki uważa się m.in. zatrudnienie na stanowisku pielęgniarki w żłobku (w przypadku położnej – art. 5 ust. 2 pkt 8 Ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej). Z kolei w art. 19 określono formy, w jakich może być wykonywany przez pielęgniarkę i położną ich zawód (umowa o pracę, stosunek służbowy, umowa cywilnoprawna, wolontariat, praktyki zawodowe). Z przepisami prawa pracy ściśle powiązane są także przepisy regulujące zasady działania Państwowej Inspekcji Pracy – Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy. Dla osób prowadzących żłobki niepubliczne (tak jak dla wszystkich innych pracodawców) najważniejsza będzie znajomość tej Ustawy w zakresie uprawnień służb inspekcji pracy, a także zasad przeprowadzania przez inspektorów pracy kontroli (m.in. art. 11, art. 21–37a). Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny Z zatrudnianiem personelu w żłobku ściśle związane są też przepisy cywilne, zwłaszcza Kodeksu cywilnego – regulujące instytucję umowy-zlecenia (art. 734–751 k.c.). Jest to bowiem najpowszechniejsza forma wykonywania pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej (należy jednak pamiętać o konieczności spełnienia przez osobę zatrudnioną w tej formie wymagań kwalifikacyjnych, o których mowa w Ustawie o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3). Znajomość przepisów prawa cywilnego jest konieczna również przy całej gamie czynności związanych z prowadzeniem żłobka niepublicznego i działalności gospodarczej jako takiej (np. zawieranie umów najmu powierzchni lokalowej, dzierżawa sprzętu, leasing samochodów, ubezpieczenie mienia czy nawet zawieranie z rodzicami umów o świadczenie przez żłobek usług opieki nad dziećmi). Śmiało zatem można stwierdzić, że bez znajomości przepisów prawa cywilnego żaden żłobek niepubliczny nie będzie w stanie prawidłowo funkcjonować. Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie Z zapewnianiem w żłobku personelu opiekuńczego wiąże się także możliwość korzystania z pomocy wolontariuszy (art. 17 Ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3). Z tego względu osoba prowadząca żłobek niepubliczny powinna znać przepisy Ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, przynajmniej w części określającej zasady współpracy z wolontariuszem (art. 42–50 tej Ustawy). Należy tutaj wspomnieć przede wszystkim o konieczności odbycia szkolenia z udzielania dziecku pierwszej pomocy, obowiązku podpisania z nim porozumienia, zapewnieniu wolontariuszowi odpowiednich warunków pracy (w tym w zakresie BHP), a po zakończeniu wolontariatu – o wydaniu odpowiedniego zaświadczenia o wywiązaniu się przez wolontariusza z przyjętych zobowiązań wobec żłobka. Należy pamiętać także o obowiązkach związanych z ubezpieczeniem wolontariusza, np. od NNW.