ZAKTUALIZOWANO: SIERPIEŃ 2018

Ponawianie umów terminowych z pracownikami niepedagogicznymi

Opracowała: Aleksandra Kuczkowska, radca prawny

Podstawa prawna:

Umowę o pracę zawiera się na czas nieokreślony, na czas określony,  oraz na czas zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy. Poza pierwszą z wymienionych, wszystkie pozostałe umowy są tzw. umowami terminowymi, których cechą charakterystyczną jest to, iż trwają one przez określony czas i rozwiązują się z nadejściem terminu, na jaki zostały zawarte, bądź w wyniku zaistnienia zdarzenia, które skutkuje rozwiązaniem umowy. W niniejszym artykule poruszone zostaną zagadnienia związane z ponawianiem terminowych umów o pracę.

Umowa na okres próbny

Każda z umów, o których mowa powyżej, może być poprzedzona umową o pracę na okres próbny, nieprzekraczający trzech miesięcy. Zawarcie kolejnej umowy na okres próbny w ramach tego samego stanowiska nie jest dopuszczalne, niezależnie do tego, czy kolejna umowa zostałaby zawarta bezpośrednio po upływie terminu pierwszej umowy, czy też między takimi umowami wystąpiłaby przerwa. Nie ma jednak przeszkód, aby po rozwiązaniu umowy o pracę na okres próbny pracodawca zawarł z pracownikiem kolejną umowę na okres próbny, dotyczącą jednak innego rodzajowo stanowiska niż zajmowane poprzednio oraz odmiennego zakresu obowiązków.

Umowa na czas zastępstwa

Umowa o pracę zawarta w celu zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy jest szczególnym rodzajem umowy o pracę na czas określony, do której nie stosuje się ograniczenia ilości następujących po sobie umów (art. 251 § 3 k.p.). Oznacza to, że w okresie nieobecności pracownika możliwe jest zawarcie nieograniczonej liczby umów na czas zastępstwa, z tym że data końcowa ostatniej określona jest datą powrotu zastępowanego pracownika do pracy.

Umowa na czas określony

Umowa o pracę na czas określony jest najpopularniejszym obecnie rodzajem umowy terminowej. Jednocześnie jest jednak umową, która zapewnia pracownikowi niewielką ochronę trwałości stosunku pracy, gdyż nie tylko rozwiązuje się z upływem okresu, na jaki została zawarta (a pracodawca nie ma obowiązku zawierania z pracownikiem kolejnej umowy), ale nadto formalności związane z zakończeniem umowy przed ustalonym terminem jej trwania są mniejsze niż w przypadku umowy bezterminowej. Dotyczy to zwłaszcza umów zawartych na czas dłuższy niż sześć miesięcy i zawierających w swej treści klauzulę dopuszczającą ich rozwiązanie za dwutygodniowym wypowiedzeniem, które pracodawca może wręczyć pracownikowi bez konieczności wskazywania powodów swojej decyzji. W rezultacie, mimo że zawarcie umowy na czas określony (zamiast umowy na czas nieokreślony) powinno być wyjątkiem, w praktyce pracodawcy nadużywają prawa do zawierania umów tego rodzaju, stosując je także w sytuacjach, które w sposób obiektywny nie uzasadniają rezygnacji z umowy na czas nieokreślony.

Dążąc do ograniczenia powyższego zjawiska, ustawodawca zdecydował się wprowadzić ustawowy limit następujących po sobie umów na czas określony pomiędzy tymi samymi stronami. Zgodnie z art. 251 § 1 k.p. zawarcie kolejnej (trzeciej) umowy o pracę na czas określony jest równoznaczne w skutkach prawnych z zawarciem umowy o pracę na czas nieokreślony, jeżeli poprzednio strony dwukrotnie zawarły umowę o pracę na czas określony na następujące po sobie okresy, o ile przerwa między rozwiązaniem poprzedniej a nawiązaniem kolejnej umowy o pracę nie przekroczyła jednego miesiąca. Skutek, o którym mowa w przywołanym artykule, następuje z mocy prawa, tj. bez potrzeby składania przez strony odrębnych oświadczeń woli.

Należy podkreślić, że przepis art. 251 k.p. odnosi się wyłącznie do klasycznych umów o pracę na czas określony. W celu uniknięcia wątpliwości w § 3 wyjaśniono, że limit nie dotyczy umów o pracę na czas określony zawartych:

Ponadto, zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie, zgodnie przyjmuje się, że do limitu umów, którego przekroczenie skutkuje przekształceniem w bezterminowy stosunek pracy, nie wlicza się umowy na okres próbny.

Porozumienie i wypowiedzenie zmieniające