Opublikowano: styczeń 2014

Niedopuszczalne wstrzymanie wypłaty dotacji dla przedszkola niepublicznego

Opracowała: Diana Kaczorek, prawnik, legislator, pracownik administracji publicznej

Podstawa prawna:

• Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004 r. Nr 256 poz. 2572 ze zm.).

Wszystkie powołane w tekście wyroki pochodzą z Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych – dostępnej za pośrednictwem internetu pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

Ustawa o systemie oświaty w art. 90 ust. 4 przewiduje dla organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego prawo do ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji udzielanych na każdego ucznia lub wychowanka niepublicznego przedszkola, szkoły i placówki oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości ich wykorzystywania. Aby stworzyć sprawny system kontrolowania sposobu rozliczania tego dofinansowania, organy udzielające i wypłacające środki publiczne na rzecz przedszkola niepublicznego nierzadko wstrzymują wypłatę dotacji tym podmiotom, które nie dopełnią formalności związanych z ustalonym w gminie sposobem rozliczenia dotacji.

Niniejszy artykuł przybliża stanowiska sądów administracyjnych w kwestii możliwości wstrzymania wypłaty dotacji należnych przedszkolom niepublicznym.

W Wyroku z dnia 22 marca 2012 r. (II GSK 204/11) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że „Przekazanie organowi samorządu sprawozdania rocznego z wykorzystania dotacji przez placówkę oświatową nie ma wpływu na wysokość kolejnych części dotacji w przyszłości (…). Niewywiązanie się z obowiązku złożenia sprawozdania rocznego w terminie nie może być sankcjonowane wstrzymaniem dotacji”. Wyrok zapadł w sprawie skargi rady miasta na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, w którym sąd uznał nieważność niektórych postanowień uchwały, w tym postanowienia stanowiącego, że w razie niezłożenia w terminie rozliczenia dotacji zostanie ona wstrzymana do czasu złożenia sprawozdania przez placówkę. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że upoważnienie do ustalania trybu udzielania i rozliczania dotacji oraz trybu i zakresu kontroli nie można traktować jako kompetencji organu do ograniczania prawa do wypłaty dotacji, a jej rozliczenie należy rozumieć jako czynności z zakresu księgowości i rachunkowości, o charakterze materialno-technicznym.

Z kolei tryb udzielania i rozliczania oznacza zasady i terminy zgłaszania korekty danych stanowiących podstawę naliczania dotacji, a także zwrotu niewykorzystanej dotacji jednostce samorządu, która jej udzieliła. Zdaniem tego sądu przewidziana w uchwale rady miasta sankcja polegająca na wstrzymaniu dotacji w przypadku niedostarczenia sprawozdania rocznego z wykorzystania dotacji w określonym terminie „nie znajduje umocowania w przepisach stanowiących podstawę prawną zaskarżonej uchwały”. Rozwiązanie to jest sprzeczne również z art. 90 ust. 3 uso., gdyż „jedynym warunkiem nieudzielania dotacji jest niepodanie przez podmiot prowadzący niepubliczną szkołę organowi właściwemu do udzielenia dotacji planowanej liczby uczniów do 30 września roku poprzedzającego rok udzielania dotacji”.

Ze stanowiskiem tym zgodził się Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzając, że z upoważnienia do wydania uchwały trudno wywieść upoważnienie do wstrzymania wypłat dotacji za kolejne miesiące w przypadku niewywiązania się z obowiązku złożenia sprawozdania rocznego w terminie, ponieważ takie działanie nie może być uznane ani za element trybu udzielania i rozliczania, ani za element kontroli prawidłowości wykorzystania dotacji.

W omówionym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na jeszcze jedno istotne zagadnienie. Otóż wstrzymanie dotacji w przypadku niezłożenia w terminie sprawozdania rocznego stanowi swoistą sankcję za wadliwe działanie podmiotu dotowanego. Sąd podkreślił jednak, że Ustawa o systemie oświaty nie upoważniła organu samorządu terytorialnego do stanowienia takiej sankcji. Przekazanie organowi samorządu sprawozdania rocznego z wykorzystania dotacji nie ma wpływu na wysokość jej kolejnych części w przyszłości, a nieprawidłowości wykorzystania wywołują skutki przewidziane w Ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 885 ze zm.).

Podobne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach (