OPUBLIKOWANO: STYCZEŃ 2014
ZAKTUALIZOWANO: 21 SIERPNIA 2017

Dyrektor szkoły a zespół obsługi ekonomiczno-administracyjnej – kompetencje, odpowiedzialność

Opracował: Michał Łyszczarz, prawnik, współautor komentarza do Ustawy o systemie oświaty

Podstawa prawna:

• Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2017 r. poz. 59 ze zm.),
• Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1047 ze zm.),
• Ustawa z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 869 ze zm.),
• Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1888 ze zm.),
• Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1870 ze zm.),
• Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 marca 2009 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych (Dz.U. z 2014 r. poz. 786 ze zm.),
• Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 7 grudnia 2010 r. w sprawie sposobu prowadzenia gospodarki finansowej jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1542).

Możliwość utworzenia jednostki obsługi szkół i placówek, przewidziana w art. 10 ust. 2 Ustawy Prawo oświatowe, jest często wykorzystywana przez samorządy z uwagi na oszczędności, jakie niesie za sobą ograniczenie liczby etatów administracji i obsługi w szkołach, przedszkolach i placówkach prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego. Oszczędności te wynikają z samego celu utworzenia zespołu obsługi, wynikającego z treści przywołanego przepisu. Zespoły obsługi ekonomiczno-administracyjnej szkół, powszechnie nazywane ZEAS-ami, tworzy się w celu wykonywania zadań określonych w art. 8 ust. 2 pkt 2 i 3 oraz ust. 4–13, do których należy:

• zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki,
• wykonywanie remontów obiektów szkolnych oraz zadań inwestycyjnych w tym zakresie,
• zapewnienie obsługi administracyjnej, finansowej (w tym w zakresie wykonywania czynności, o których mowa w art. 4 ust. 3 pkt 2–6 Ustawy o rachunkowości) i organizacyjnej szkoły lub placówki,
• wyposażenie szkoły lub placówki w pomoce dydaktyczne i sprzęt niezbędny do pełnej realizacji programów nauczania, programów wychowawczych, przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów oraz wykonywania innych zadań statutowych.

W praktyce najistotniejszą funkcją zespołu jest zapewnienie obsługi finansowej, czyli prowadzenie księgowości jednostki. Jednym z powodów jest fakt, iż stanowisko głównego księgowego zostało zaliczone do kierowniczych stanowisk urzędniczych zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych, co pociąga za sobą oczywiście wyższy poziom wynagrodzenia tych osób niż pracowników zatrudnionych na stanowiskach pomocniczych i obsługi.

Skonsolidowanie obsługi kilku szkół (placówek) prowadzonych przez samorząd w ramach odrębnej jednostki jest zatem źródłem oszczędności, umożliwia bowiem wykonywanie tych samych zadań przy wykorzystaniu mniejszej liczby pracowników. Niekoniecznie jednak to, co jest dobre dla organu prowadzącego, jest równie korzystnym rozwiązaniem dla dyrektora szkoły. Obsługa księgowa prowadzona poza szkołą sprawia, że dyrektor traci naturalną kontrolę nad sposobem prowadzenia rachunkowości jednostki, a jednocześnie (z powodu ułomności obowiązujących rozwiązań prawnych) nadal ponosi pełną odpowiedzialność za finanse szkoły.

Odpowiedzialność dyrektora a obsługa przez jednostkę

Zgodnie z przywołanym art. 10 ust. 2 w związku z ust. 1 Ustawy Prawo oświatowe