Przyczyny dziecięcej agresywności

Problem agresji jest przedmiotem wielu badań a wiedza o jej źródłach i mechanizmach jest rozległa.

Agresja na ogół rozumiana jest przez psychologów jako "zachowanie, które jest umyślnym działaniem na szkodę jednostek lub własności i którego nie da się społecznie usprawiedliwić". Zachowanie agresywne jest jednym z zaburzeń w kontaktach społecznych i może przybierać różną postać: agresji fizycznej, słownej, czynnej, biernej.

 W literaturze naukowej wyróżnia się cztery podstawowe koncepcje, w których głównym kryterium jest geneza agresji:

*Agresja jako instynkt - przedstawiciele tej teorii przyjmują, że powstała ona w toku ewolucji i jest potrzebna do zachowania gatunku. Ich zdaniem człowiek rodzi się z gotowym instynktem nazywanym "instynktem walki", z którym wiąże się naturalne uczucie gniewu, stanowiące z kolei impuls do zachowań agresywnych.

*Agresja jako reakcja na frustrację - koncepcja ta zakłada związek agresji z frustracją. Zachowania agresywne najczęściej skierowane są na osobę będącą przyczyną frustracji. Bywa jednak i tak, że zostają one przeniesione na zupełnie inny przedmiot lub na samego siebie, wtedy mówimy o agresji przemieszczonej. W takim ujęciu agresję należy rozumieć jako przejaw mechanizmu obronnego równoważącego kontakty człowieka z otoczeniem.

*Agresja jako nabyty popęd - popędy zachowań krzywdzących zostają wzmocnione poprzez zadowolenie wynikające ze zmniejszenia napięcia popędowego. W teorii tej podkreśla się biologiczną funkcję agresji; uważa się, że energia agresji wymaga rozładowania.

*Agresja jako zachowania agresywne wyuczone poprzez wzmocnienie- zwolennicy tej koncepcji głoszą, że zachowanie agresywne tak jak wszystkie inne zachowania są wyuczone poprzez warunkowanie instrumentalne oraz modelowanie. Największą rolę przypisuje się rozwojowi agresji poprzez obserwowanie.

Trudno jest rozstrzygnąć, które z powyższych stanowisk jest słuszne. Nie zgromadzono dotąd wystarczająco silnych argumentów przemawiających za jednym z nich. Na ogół uznaje się je za koncepcje wzajemnie się uzupełniające.

 We współczesnej psychologii przyjmuje się, że agresywne zachowanie dzieci, jak i ogólnie ludzi jest wypadkową uwarunkowań genetycznych i środowiskowych, przy czym wyjątkowo duże znaczenie przypada uczeniu się agresywnych zachowań.

Wpływy środowiskowe mogą wzmacniać lub osłabiać biologicznie uwarunkowane tendencje do agresji. Biologiczne tło zachowań agresywnych najczęściej bywa związane z zaburzeniami w funkcjonowaniu układu nerwowego m.in. uszkodzeniem mózgu, a dokładniej ciała migdałowatego, które pełni rolę magazynu pamięci emocjonalnej. Może też mieć związek z uszkodzeniem przedniej części płata czołowego, który jest siedliskiem uczuć negatywnych. Agresja może się także rozwijać na podłożu ogólnej nadpobudliwości psychoruchowej.

Powodem powstawania zachowań agresywnych może być również zażywanie substancji psychoaktywnych (alkohol, narkotyki).

Środowiskowe źródła agresji dziecka