STAN PRAWNY NA 8 CZERWCA 2021 Organizacja dyżuru wakacyjnego w przedszkolu – obowiązki dyrektora Opracowała: Elżbieta Bukowiecka-Górny, dyrektor przedszkola, ekspert ds. awansu zawodowego nauczycieli, autorka licznych programów i publikacji dla przedszkoli, były społeczny kurator sądu rodzinnego i nieletnich Podstawa prawna: • Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 910 ze zm.), • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 lutego 2019 r. w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli (Dz.U. z 2019 r. poz. 502), • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 29 sierpnia 2019 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji (Dz.U. z 2017 r. poz. 1646 ze zm.), • Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 sierpnia 2019 r. w sprawie przeprowadzania postępowania rekrutacyjnego oraz postępowania uzupełniającego do publicznych przedszkoli, szkół, placówek i centrów (Dz.U. z 2019 r. poz. 1737). Przedszkole funkcjonuje przez cały rok, z wyjątkiem przerw ustalonych przez organ prowadzący placówkę, na wspólny wniosek dyrektora przedszkola i rady przedszkola, a w przypadku braku rady przedszkola – na wspólny wniosek dyrektora przedszkola i rady rodziców, co wynika z § 12 ust. 1 Rozporządzenia MEN z dnia 28 lutego 2019 r. w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli. Rekrutacja dzieci na okres wakacyjny najczęściej trwa już od początku maja roku szkolnego do połowy czerwca. Odbywa się w oparciu o ogóle zasady rekrutacji dzieci do publicznych przedszkoli, określone w Ustawie z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (art. 157 ust. 1), i na podstawie zapisów Rozporządzenia MEN z dnia 21 sierpnia 2019 r. w sprawie przeprowadzania postępowania rekrutacyjnego oraz postępowania uzupełniającego do publicznych przedszkoli, szkół, placówek i centrów. Ogłoszenie wyników postępowania rekrutacyjnego następuje z reguły pod koniec czerwca. Przyjęcie dziecka w trakcie dyżuru jest możliwe tylko wtedy, gdy przedszkole dysponuje wolnymi miejscami. Warunkiem przyję-cia dziecka w miesiącach letnich do dyżurującego przedszkola jest złożenie przez rodziców wniosku o przyjęcie dziecka na okres dyżuru wakacyjnego. O przyjęcie do przedszkola publicznego na wakacyjny dyżur mogą również ubiegać się rodzice dziecka uczęsz-czającego do niepublicznego przedszkola, jeśli przedszkole to planuje przerwę urlopową. Po zakończeniu rekrutacji ustala się wyniki postępowania rekrutacyjnego. Komisja rekrutacyjna powołana przez dyrektora sporządza listy dzieci przyjętych i nieprzyjętych do przedszkola na letni dyżur. Komisja podaje do publicznej wiadomości informację o przyjęciu dzieci poprzez umieszczenie list zawierających imiona i nazwiska dzieci, uszeregowane w kolejności alfabetycznej wraz z najniższą liczbą punktów, która uprawnia do przyjęcia dziecka (art. 158 ust. 3 Ustawy Prawo oświatowe) . Listy te umieszcza się w widocznym miejscu w siedzibie danego przedszkola. Na podstawie list dzieci przyjętych na letni dyżur dyrektor publicznego przedszkola przekazuje rodzicom informację o obowiązujących na terenie danej gminy/miasta zasadach pobierania opłat za korzystanie przez dziecko z wychowania przedszkolnego. Rodzice, poprzez złożenie podpisów pod informacją, przyjmują do wiadomości i akceptują ustalone zasady. Warto podkreślić, że zasady pobierania opłat miesięcznych za korzystanie z wychowania przedszkolnego w okresie wakacji niczym nie różnią się od zasad stosowanych w trakcie roku szkolnego. Wysokość opłaty za korzystanie z wychowania przedszkolnego w czasie wykraczającym poza czas bezpłatnego nauczania, wychowania i opieki, tj. w czasie powyżej pięciu godzin, wynosi 1 zł za każdą godzinę pobytu dziecka w przedszkolu i dotyczy dzieci objętych wychowaniem przedszkolnym do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym kończą sześć lat. Dzieci sześcioletnie są całkowicie zwolnione z opłaty za korzystanie z wychowania przedszkolnego. Rodzice ponoszą tylko koszty wyżywienia dziecka. W przypadku nieobecności dziecka w przedszkolu opłaty za korzystanie z wychowania przedszkolnego i za wyżywienie ulegają zwrotowi za każdy dzień tej nieobecności. Rodzic/opiekun prawny może zrezygnować ze świadczeń realizowanych przez przedszkole w okresie wakacji. O rezygnacji tej zobowiązany jest powiadomić pisemnie dyrektora przedszkola. Zaplanowanie pracy nauczycieli i personelu pomocniczego Jak zaplanować pracę nauczycieli i personelu pomocniczego podczas wakacyjnego dyżuru, ilu nauczycieli i pozostałej kadry przedszkola potrzeba, by zapewnić dzieciom bezpieczny pobyt w placówce, ilu pracowników może skorzystać z urlopów wypoczynkowych? Oto pytania, jakie stawia sobie dyrektor przedszkola, który planuje letni dyżur. Jeśli na okres letniego dyżuru zgłosi się taka sama liczba dzieci, ile uczęszczało do przedszkola w ciągu roku szkolnego, wówczas nie ma potrzeby dokonywania zmian w zatwierdzonym arkuszu organizacyjnym, nie ma potrzeby sporządzania aneksu do arkusza, ponieważ bez zmian może pozostać tygodniowa organizacja pracy nauczycieli. Jeśli natomiast liczba dzieci będzie mniejsza lub wynikną jakieś problemy kadrowe, dyrektor powi-nien opracować nową tygodniową organizację pracy nauczycieli, tzn. sporządzić aneks do arkusza organizacyjnego, a następnie przedstawić go radzie pedagogicznej do zaopiniowania, a organowi prowadzącemu do zatwierdzenia. Warto tak zaplanować pracę by umożliwić nauczycielom i pracownikom obsługi wykorzystanie chociażby części należnego im urlopu wypoczynkowego. Organizacja zajęć w przedszkolu w okresie dyżuru Wakacyjna praca dydaktyczno-wychowawcza różni się nieco od zajęć dydaktyczno-wychowawczych w trakcie roku szkolnego. Nie oznacza to jednak, że podczas dyżuru nauczyciele nie organizują zajęć dla dzieci i nie realizują podstawy programowej. Wręcz przeciwnie, nauczyciele prowadzą zajęcia z dziecmi i realizują podstawę programową wychowania przedszkolnego. Zajęcia organizowane dla dzieci powinny być ciekawe i atrakcyjne. W miarę sprzyjającej aury powinny być prowadzone na świeżym powietrzu, być dostosowane do wieku i potrzeb dzieci oraz do pory roku. Należy pamiętać, że udział dzieci w zajęciach jest dobrowolny i nie należy ich zmuszać do uczestnictwa (warto mieć pod ręką propozycje alternatywne). Czas prowadzonych w przedszkolu zajęć powinien być dostosowany do możliwości rozwojowych dzieci, z tym że czas zajęć (w tym z religii, zajęć z języka mniejszości narodowej, języka mniejszości etnicznej lub języka regionalnego i zajęć rewalidacyjnych) powinien wynosić: • z dziećmi w wieku 3–4 lat – około 15 minut, • z dziećmi w wieku 5–6 lat – około 30 minut. W przypadku dzieci sześcioletnich zajęcia są obowiązkowe. Organizując je, można posłużyć się podstawowymi metodami prowadzenia zajęć, czyli metodami: aktywizującymi dzieci, opartymi na obserwacji, słownymi, praktycznego działania. Zajęcia mogą być również prowadzone w oparciu o różne metody animacji. Realizacja podstawy programowej W okresie wakacyjnego dyżuru zajęcia organizuje się w oparciu o dopuszczone do użytku programy wychowa-nia przedszkolnego, realizując w ten sposób podstawę programową wychowania przedszkolnego. Przedszkola publiczne i niepubliczne zobligowane są do realizacji założeń podstawy programowej także podczas dyżuru wakacyjnego z uwzględnieniem warunków i sposobów jej realizacji. Dokumentacja działalności przedszkola w okresie przerwy wakacyjnej Organizację pracy przedszkola , również w okresie letniego dyżuru, określa ramowy rozkład dnia ustalony przez dyrektora przedszkola na wniosek rady pedagogicznej, z uwzględnieniem zasad ochrony zdrowia i higieny nau-czania, wychowania i opieki, potrzeb, zainteresowań i uzdolnień dzieci, rodzaju niepełnosprawności dzieci oraz oczekiwań rodziców. Na podstawie ramowego rozkładu dnia nauczyciel lub nauczyciele, którym powierzono opiekę nad danym oddziałem, ustalają dla tego oddziału szczegółowy rozkład dnia z uwzględnieniem potrzeb i zainteresowań dzieci, o czym warto pamiętać. Organizując dyżur, nie można pominąć zadań związanych z dokumentowaniem działalności przedszkola w tym okresie. Z zapisów Rozporządzenia MEN z dnia 29 sierpnia 2019 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji wynika, że każdy nauczyciel zobowiązany jest do prowadzenia dziennika zajęć, w którym na bieżąco dokumentuje przebieg pracy wychowawczo-dydaktycznej. Rada pedagogiczna przedszkola jako autonomiczny organ najczęściej ma wypracowany sposób rejestrowania w dzienniku przeprowadzonych zajęć, a podstawą wpisu jest przyjęty ramowy rozkład dnia, zgodny oczywiście z podstawą programową wychowania przedszkolnego. Zatem w okresie dyżuru nauczyciele prowadzący zajęcia z dziećmi zobowiązani są do prowadzenia dziennika zajęć. Jeśli do przedszkola w okresie wakacji przyjdą dzieci już do niego uczęszczające, wówczas nie ma potrzeby zakładania nowego dziennika – kontynuujemy dotychczasowy. Jeśli jednak do przedszkola przyjdzie dużo dzieci spoza przedszkola, założenie nowego dziennika może być konieczne. Z przywołanego wyżej Rozporządzenia wynika również, że nauczyciel przedszkola zobowiązany jest do prowa-dzenia i dokumentowania obserwacji pedagogicznych mających na celu poznanie możliwości i potrzeb rozwo-jowych dziecka. W każdym przedszkolu w ciągu całego roku szkolnego dokumentuje się obserwację dziecka, która ma służyć nauczycielom i ułatwić pracę nad wspomaganiem rozwoju i wyrównywaniem szans edukacyj-nych. Dokumenty te mogą także funkcjonować w okresie dyżuru wakacyjnego, z tym że obserwacja nauczycielska będzie raczej spontaniczna niż ukierunkowana i wystąpi w przypadku wyjątkowych sytuacji, np. trudności wychowawczych lub adaptacyjnych dziecka. Każdy nauczyciel sporządza na piśmie plany pracy, najczęściej czyni to według ustaleń rady pedagogicznej. Nauczyciel, świadomy odpowiedzialności za jakość pracy opiekuńczo-wychowawczej i kształcącej, musi starać się samodzielnie zaplanować działania realizowane w okresie wakacyjnym, biorąc pod uwagę wiek dzieci, ich możliwości rozwojowe, zainteresowania, a także wyposażenie przedszkola. W okresie letnim szczególny nacisk należy położyć na zachowanie bezpieczeństwa dziecka w ruchu pieszym, podczas pobytu nad wodą, zabaw w ogrodzie przedszkolnym lub na własnym podwórku wokół domu. W trakcie planowania pracy należy uwzględnić czas realizacji pracy z dzieckiem oraz wziąć pod uwagę jego potrzeby rozwojowe. W okresie dyżuru wakacyjnego należy informować rodziców dzieci, podobnie jak w ciągu całego roku szkolnego, o realizowanych zadaniach wychowawczych i kształcących. Informacje te warto umieścić na tablicach informacyjnych w przedszkolu oraz na stronie internetowej placówki. Ewidencja obecności dzieci w okresie letniego dyżuru Ewidencję obecności dzieci w przedszkolu w ciągu roku szkolnego prowadzi się na podstawie dziennika i reje-strowanej przez nauczycieli codziennej frekwencji dziecka. Podstawą do rozliczenia pobytu dziecka w przed-szkolu w okresie dyżuru wakacyjnego jest ewidencja obecności dziecka, prowadzona w dzienniku dzień po dniu. Z końcem miesiąca na podstawie wyliczonej frekwencji oraz sporządzonego przez nauczyciela raportu czasu, który dziecko spędziło w przedszkolu, intendentka przedszkola obliczy opłaty za jego pobyt w okresie dyżuru letniego. Czy i komu delegować zadania związane z organizacją dyżuru? Czerwiec to okres nasilonej działalności przedszkola. Dyrektor ma wówczas bardzo dużo zadań do zrealizowa-nia. Warto, by delegował część zadań związanych z organizacją dyżuru wakacyjnego innym pracownikom. Jeśli dyrektor przedszkola ma zastępcę, może podzielić się nimi z zastępcą. Co w sytuacji, gdy nie ma w przedszkolu zastępcy? Warto wówczas zlecić pewne zadania, np. przygotowanie informacji dla rodziców powierzyć intendentce, a sporządzenie listy przyjętych dzieci na okres wakacji i ich przydział do grup przekazać nauczycielowi, który będzie pracował w okresie letniego dyżuru. Wszelkie informacje skierowane do rodziców, związane z realizacją działalności opiekuńczo-wychowawczej i kształcącej należy zlecić do wykonania nauczycielom. Podsumowanie wakacyjnego dyżuru Zakończenie dyżuru wakacyjnego to również czas podsumowania pracy minionego roku szkolnego z radą pedagogiczną oraz pracownikami obsługi i administracji. Zgodnie z zasadami sprawowania nadzoru pedagogicznego konieczne jest zebranie informacji o podjętych i zrealizowanych zadaniach z uwzględnieniem pracy opiekuńczo--wychowawczej i kształcącej w okresie dyżuru wakacyjnego i przekazanie ich na końcowym zebraniu rady pedagogicznej. Wówczas dyrektor przedstawia członkom rady pedagogicznej ogólne wyniki i wnioski ze sprawowanego wewnętrznego nadzoru pedagogicznego. Podsumowując nadzór, dyrektor powinien przekazać również informację o działalności przedszkola i dokonać oceny jego funkcjonowania. Warto też zwrócić uwagę na aktywność i zaangażowanie pracowników w realizację zadań, podkreślić sukcesy przedszkola, a także wskazać jego słabe strony.