Pomagamy uczniom uczyć się efektywnie

Nieuchronnie zbliża się termin sprawdzianu dla uczniów klas szóstych szkoły podstawowej i egzaminu dla gimnazjalistów. Wtedy część uczniów zaczyna zadawać sobie pytanie, czy zdążą się odpowiednio przygotować. Nauczyciele odpowiadają, że należy się przygotowywać systematycznie przez cały czas trwania nauki. Niestety uczniowie często mają inne zdanie i odkładają naukę na później. Skutki takiego postępowania dają o sobie znać w nieubłagany sposób przy poznaniu wyników sprawdzianu czy egzaminu.

Niekiedy niskim wynikom towarzyszy przekonanie uczniów, że przecież „tyle się uczyłem”. Skąd wobec tego niski wynik? Można mnożyć odpowiedzi na pytanie. W niniejszym artykule skoncentruję się na jednej z możliwych przyczyn, a mianowicie: braku umiejętności efektywnego uczenia się.

W jaki sposób możemy wpływać na poprawę efektywności uczenia się dzieci czy młodzieży?

Aby znaleźć odpowiedź na to pytanie, warto przyjrzeć się funkcjonowaniu naszej pamięci, procesowi uczenia się i zapominania oraz wybranym technikom efektywnego uczenia się.

Nauczyciel powinien nie tylko uczyć danego przedmiotu, ale również tego, w jaki sposób należy się uczyć, a więc kształtować umiejętność samodzielnej pracy przy jednoczesnym wdrażaniu właściwych metod uczenia się i organizacji pracy.

Doświadczony pedagog powinien stanowić wsparcie dla ucznia tak, by w następstwie jego oddziaływań mógł on samodzielnie osiągać kolejne szczeble wiedzy i umiejętności, uwzględniając jednocześnie jego indywidualne potrzeby i możliwości psychofizyczne.

Każdy z naszych uczniów posiada właściwe sobie predyspozycje i zainteresowania oraz doświadczenia życiowe, a także umiejętności (co tłumaczy nam, dlaczego uczniowie korzystając z tych samych zajęć z danym nauczycielem, wychodzą z różnymi informacjami). Istotne są również nawyki w uczeniu się ( także te złe, jak np. nieodrabianie zadań domowych).

Efektywność uczenia się należy mierzyć nie tylko ilością przyswojonych informacji, lecz również tym, jak zostały one utrwalone, czy będzie możliwym ich późniejsze przywołanie w sytuacji egzaminacyjnej. O trwałym przyswojeniu sobie danego materiału decyduje stopień związania go z już posiadanym zasobem wiedzy (przechowywanym w pamięci).

 

Uczenie się odnosi się do procesu zmiany zachowania, natomiast pamięć odnosi się do rezultatu tej zmiany. Pamięć jest względnie trwałym zapisem doświadczenia, które znajduje się u podłoża uczenia się. Aby powstały względnie trwałe zmiany zachowania zwane uczeniem się, muszą powstawać zapisy, czyli ślady pamięciowe. Przyjrzyjmy się jak do tego dochodzi.

Większość modeli pamięci wyróżnia trzy zasadnicze struktury utrzymujące informacje: rejestr sensoryczny, pamięć krótkotrwała i pamięć długotrwała. W toku przetwarzania informacje są przekazywane do magazynów pamięci w podanej niżej kolejności – istotą jest więc umieszczenie nowych informacji w pamięci długotrwałej. W celu osiągnięcia tego rezultatu potrzebne jest wykorzystanie powtarzania i organizowania materiału, tak aby w miarę upływu czasu uzyskane informacje nie zostały zatarte.

 

Rys. 1. Trójfazowy model pamięci Atkinsona i Shiffrina

 

W celu pełniejszego zrozumienia funkcjonowania naszej pamięci, trzeba zwrócić uwagę na cechy charakterystyczne poszczególnych struktur pamięciowych.

Rejestr sensoryczny: