Opublikowano: Marzec 2013
ZAKTUALIZOWANO: PAŹDZIERNIK 2014
Postępowanie dyrektora żłobka względem opiekunów stosujących przemoc wobec swoich podopiecznych
Opracował: Michał Łyszczarz, prawnik, współautor komentarza do Ustawy o systemie oświaty
Podstawa prawna:
- Ustawa z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1457),
- Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz.U. z 1997 r. Nr 88 poz. 553 ze zm.),
- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. K odeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. Nr 21 poz. 94 ze zm.).
Pojawiające się w mediach informacje o aktach przemocy stosowanej wobec dzieci przez ich opiekunów rodzą pytanie, w jaki sposób jest sprawowany nadzór nad działalnością żłobków i jakie istnieją instrumenty prawne pozwalające na zapobieżenie powstawaniu tego typu sytuacji. Problem ten można przeanalizować wieloaspektowo – zarówno od strony organu udzielającego zezwolenia na działalność żłobka, jak i od strony organu prowadzącego żłobek, ewentualnie jego dyrektora.
Nadzór nad działalnością żłobka
Stosownie do treści art. 8 ust. 1 Ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 żłobki mogą tworzyć i prowadzić:
Sposób sprawowania nadzoru nad żłobkiem określa art. 54 i następne tego aktu. Zgodnie z przywołanym art. 54 wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce prowadzenia żłobka lub klubu dziecięcego albo miejsce sprawowania opieki przez dziennego opiekuna sprawuje nadzór nad żłobkiem, klubem dziecięcym oraz dziennym opiekunem w zakresie warunków i jakości świadczonej opieki. Oznacza to, że właśnie w gestii właściwego terytorialnie organu wykonawczego gminy leży badanie, czy w danym żłobku nie dochodzi do aktów przemocy wobec dzieci. Ważne jest przy tym, że Ustawa przyznaje wójtom, burmistrzom i prezydentom miast kompetencje nadzorcze, czyli nie tylko prawo do zbadania istniejącego stanu rzeczy, lecz również prawo do władczej ingerencji w działalność żłobka.
Nadzór jest sprawowany przez organ wykonawczy gminy przez cały czas, na podstawie planu nadzoru przyjętego przez radę gminy w drodze uchwały, stosownie do treści art. 55 ust. 1 Ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3. Przyjęcie planu nadzoru nie wyklucza jednak podejmowania czynności nadzorczych w innych niż przewidziane w uchwale terminach, gdyż stosowną podstawę prawną ku temu zawiera art. 55 ust. 2 Ustawy. Zgodnie z tą regulacją w przypadku powzięcia informacji o nieprawidłowościach w organizacji i funkcjonowaniu żłobka wójt, burmistrz lub prezydent miasta prowadzi czynności nadzorcze także poza planem nadzoru przyjętym w drodze uchwały rady gminy.
Wszelkie informacje, które wskazywałyby na możliwość pojawiania się w żłobku aktów przemocy, stanowią zatem uzasadnienie do podjęcia czynności nadzorczych, niezależnie od tego, z jakiego źródła pochodzą. Wystarczy stwierdzenie przez wójta (burmistrza, prezydenta), że powzięta informacja jest w wystarczającym stopniu wiarygodna dla podjęcia dalszych kroków przez organ nadzoru.
Zgodnie z art. 56 ust. 1 Ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 czynności nadzorcze wykonują osoby upoważnione przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Osoby te mają prawo w szczególności do:
