Opublikowano: marzec 2013

Procedury postępowania dyrektora przedszkola niepublicznego w przypadku przekroczenia uprawnień lub niedopełnienia obowiązków przez nauczyciela

Opracowała: Elżbieta Bukowiecka-Górny, dyrektor przedszkola, ekspert ds. awansu zawodowego nauczycieli, społeczny kurator sądu rodzinnego i nieletnich

Podstawa prawna:

• Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004 r. Nr 256 poz. 2572 ze zm.),
• Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 97 poz. 674 ze. zm.),
• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. Nr 21 poz. 94 ze zm.).

Zawód nauczyciela to zawód zaufania publicznego, zajęcie wywierające szczególny wpływ na społeczeństwo. Dlatego bardzo ważna jest postawa nauczyciela, jego kultura osobista, odpowiedzialność, wrażliwość, samokrytycyzm, uczciwość, wyznawane wartości i ich hierarchia, a także wiedza i kompetencje. Praca ta jest szczególnie wymagająca, bo poddawana każdego dnia wnikliwej ocenie – zwłaszcza dzieci, ale także ich rodziców, rodziny i ogółu społeczeństwa. Dlatego nauczyciel, wykonując swoje codzienne obowiązki, musi postępować w sposób bardzo wyważony, by nie stracić szacunku i zaufania, które później trudno odzyskać.

Najważniejszą rolą nauczyciela jest wychowywanie dzieci. Powinien zatem stać się dla nich autorytetem i wzorem pod względem zachowania. Będąc przewodnikiem, który pomaga wytyczać życiową drogę, ponosi jednocześnie odpowiedzialność za dziecko i jego ogólny rozwój jako człowieka. Nauczyciel ma określone uprawnienia i obowiązki, które musi bezwzględnie realizować, odpowiadając przed swoim pracodawcą – dyrektorem, który bezpośrednio sprawuje nad nim pieczę, jak również przed rodzicami, którzy w dobrej wierze oddali w jego ręce swoje dzieci.

Kiedy nauczyciel przekracza swoje uprawnienia lub nie dopełnia obowiązków służbowych?

Przekroczeniem uprawnień przez nauczyciela mogą być działania wykraczające poza dane mu uprawnienia oraz kompetencje i niezgodne z pełnionymi obowiązkami. Znane są przypadki niekontrolowanej reakcji nauczycieli lub emocjonalnego wyrażania dezaprobaty, polegające na podnoszeniu głosu, używaniu niecenzuralnych słów czy epitetów wobec agresywnych lub trudnych zachowań dziecka podczas jego pobytu w przedszkolu. Reakcja nauczyciela nie może być jednak przypadkowa ani podyktowana bieżącymi emocjami. Powinna być przemyślana i celowa, dająca gwarancję pozytywnej zmiany zachowania wychowanka i jednocześnie pozbawiona emocjonalnego nacechowania. Przekroczenie uprawnień niezgodne z pełnionymi obowiązkami to również wszelkie formy stosowania wobec dziecka przemocy:

• fizycznej, objawiającej się popychaniem, szarpaniem, uderzaniem czy biciem,
• werbalnej, której przejawem może być wyśmiewanie się z dziecka przy innych wychowankach, dokuczanie w rozmowach z dziećmi, izolowanie lub wykluczanie z grupy,
• molestowanie moralne, polegające na niewłaściwym zachowaniu (gesty, słowa, postawa), które przez swą powtarzalność narusza godność lub integralność psychiczną dziecka.