Opublikowano: marzec 2013

zaktualizowano: maj 2014

Przedszkola dwujęzyczne

Opracował: dr Patryk Kuzior, doktor nauk prawnych, specjalista m.in. w zakresie prawa oświatowego

Podstawa prawna:

• Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004 r. Nr 256 poz. 2572 ze zm.),
• Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty (Dz.U. z 2007 r. Nr 181 poz. 1292),
• Załącznik nr 1 do Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (Dz.U. z 2001 r. Nr 61 poz. 624 ze zm.),
• Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 listopada 2007 r. w sprawie warunków i sposobu wykonywania przez przedszkola, szkoły i placówki publiczne zadań umożliwiających podtrzymywanie poczucia tożsamości narodowej, etnicznej i językowej uczniów należących do mniejszości narodowych i etnicznych oraz społeczności posługującej się językiem regionalnym (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 263),
• Ustawa z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym (Dz.U. z 2005 r. Nr 17 poz. 141 ze zm.),
• Załącznik nr 1 do Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 sierpnia 2012 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (Dz.U. z 2012 r. poz. 977),
• Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1207),
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2005 r. w sprawie dyplomów, zaświadczeń lub certyfikatów potwierdzających znajomość języka pomocniczego (Dz.U. z 2005 r. Nr 119 poz. 1013).

Przedszkola międzynarodowe, omawiane w poprzednim wydaniu niezbędnika, to nie jedyne placówki oświatowe najniższego szczebla edukacyjnego, w których językiem nauczania jest język inny niż polski. W polskim systemie oświaty obecne są bowiem także przedszkola dwujęzyczne, których funkcjonowanie – w przeciwieństwie do przedszkoli międzynarodowych – zostało usankcjonowane w przepisach prawa. Nim jednak zajmiemy się ramami prawnymi, wyjaśnijmy pokrótce, na czym polega istota dwujęzycznego nauczania.

Dwujęzyczne nauczanie

Nauczanie dwujęzyczne w przedszkolu polega na tym, że obok języka ojczystego wprowadzany jest drugi język, który staje się dla wychowanków narzędziem służącym procesowi poznawczemu, rozwojowi intelektualnemu czy społecznemu. Dodatkowy język jest dla dzieci – analogicznie do języka podstawowego – narzędziem komunikacji oraz interakcji z rówieśnikami i wychowawcami. Stanowi więc nośnik informacji o najbliższym otoczeniu i świecie, bo jest używany zarówno w trakcie zajęć dydaktycznych, jak i w zwykłych sytuacjach codziennych.

Istoty nauczania dwujęzycznego nie realizuje proste wprowadzenie zajęć z języka obcego, polegających na poznawaniu oraz przyswajaniu pewnego zasobu słownictwa czy struktur językowych. W nauczaniu dwujęzycznym nie chodzi bowiem o drugi język jako przedmiot czy obiekt nauki, lecz o równoległe rozwijanie kompetencji, a więc znajomości słownictwa czy struktur gramatycznych właściwych dwóm różnym językom, poprzez ogólny rozwój dziecka na płaszczyźnie intelektualnej oraz w obszarze wiedzy.

Przedszkole dwujęzyczne jako pojęcie prawne

Jeśli chodzi o to, jak widzą istotę przedszkola dwujęzycznego przepisy prawa, to analizę trzeba zacząć od definicji „oddziału dwujęzycznego” zawartej w art. 3 pkt 2a Ustawy o systemie oświaty. Przepis ten został dodany na mocy Ustawy z dnia 7 września 2007 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty i stanowi, że pod pojęciem tym należy rozumieć oddział szkolny, w którym nauczanie jest prowadzone w dwóch językach: polskim oraz obcym nowożytnym będącym drugim językiem nauczania, przy czym prowadzone w dwóch językach są co najmniej dwa zajęcia edukacyjne, z wyjątkiem zajęć obejmujących język polski, część historii dotyczącą historii Polski i część geografii dotyczącą geografii Polski, w tym co najmniej jedne zajęcia edukacyjne wybrane spośród zajęć obejmujących: biologię, chemię, fizykę, część geografii odnoszącą się do geografii ogólnej, część historii odnoszącą się do historii powszechnej i matematykę. Jednocześnie art. 3 pkt 2d uso. wskazuje, że szkołą dwujęzyczną jest szkoła, w której wszystkie oddziały są oddziałami dwujęzycznymi.

Choć formalnie przytoczone tutaj definicje mogą się odnosić odpowiednio także do przedszkola, co wynika z art. 3 pkt 1 uso., który stanowi, że ilekroć w Ustawie