OPUBLIKOWANO: PAŹDZIERNIK 2011
ZAKTUALIZOWANO: 15 GRUDNIA 2015

Czyny zabronione nieletnich

Opracowała: Aneta Chamczyńska-Penkala, prawnik

Podstawa prawna:

• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 186 ze zm.),
• Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 382),
• Zarządzenie nr 1619 z dnia 3 listopada 2010 r. Komendanta Głównego w sprawie metod i form wykonywania zadań przez policjantów w zakresie przeciwdziałania demoralizacji i przestępczości nieletnich oraz działań podejmowanych na rzecz małoletnich (Dz.U. KGP z 2010 r. Nr 11 poz. 64 ze zm.).

Udział lub współudział nieletnich uczniów w popełnianiu czynów zabronionych z każdym rokiem staje się niestety powszechniejszy. Według policyjnych statystyk nieletni coraz częściej są sprawcami wyżej wskazanych czynów. Przyczyn takiego stanu rzeczy można upatrywać m.in. w bezrobociu i złej sytuacji materialnej rodzin, które, nie potrafiąc zaspokoić swoich podstawowych potrzeb, uciekają się do rozwiązań patologicznych (próby zaspokajania potrzeb przy pomocy kradzieży, ucieczka w alkoholizm, wyładowywanie frustracji na domownikach). Konsumpcyjny styl życia społeczeństwa sprawia, że w młodych ludziach, których nie stać na realizowanie rzeczywistych i powstających w wyniku presji otoczenia potrzeb, rodzi się bunt, mogący z kolei prowadzić do zachowań patologicznych i przestępczych. Wykluczona poza nawias młodzież nie widzi dla siebie miejsca w społeczeństwie, zamyka się w swoich grupach i nawzajem „dopinguje” do działań, które szybko sprawiają, że młodzi ludzie wchodzą w konflikt z prawem. Dzieci z tzw. dobrych rodzin również stają się niechlubnymi bohaterami policyjnych statystyk – w ich przypadku częstym powodem wpadania w kłopoty jest brak zainteresowania ze strony rodziców. Ci, zajęci zarabianiem pieniędzy, wychowanie pozostawiają szkole, kolegom, ulicy. Dzieci bez wykształconego systemu wartości, niemające zainteresowań, za to dysponujące dużą ilością wolnego czasu, stają się podatnym gruntem dla złych idei.

Tabela 1. Przestępczość nieletnich w latach 1990–2014

Tabela 2. Czyny zabronione nieletnich