OPUBLIKOWANO: CZERWIEC 2011

ZAKTUALIZOWANO: LISTOPAD 2014

Odpowiedzialność rodziców i nauczycieli za szkody wyrządzone przez dzieci w przedszkolu

Opracowała: Aneta Chamczyńska-Penkala, prawnik

Podstawa prawna:

• Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 788 ze zm.),
• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 121 ze zm.),
• Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 191 ze zm.),
• Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (Dz.U. z 2001 r. Nr 61 poz. 624 ze zm.).

Małoletni to osoba, która nie ukończyła 18 roku życia. W zależności od jego wieku ustawodawca stopniuje odpowiedzialność z tytułu wyrządzonej przez niego szkody. I tak, zgodnie z treścią art. 426 kc., małoletni, który nie ukończył lat 13, nie ponosi odpowiedzialności za szkodę powstałą na skutek jego zachowania. Oznacza to, że wychowankowie przedszkola nie ponoszą w ogóle odpowiedzialności, albowiem nie można im przypisać winy. Uzasadnieniem takiego uregulowania jest twierdzenie, że osoba małoletnia, z powodu swojego wieku oraz rozwoju psychofizycznego, nie jest w stanie pokierować swoim postępowaniem, a zatem nie można jej zobowiązać do ponoszenia odpowiedzialności za swoje działania i w konsekwencji do naprawienia szkody.

Postępowanie po szkodzie

W przypadku wystąpienia szkody w mieniu przedszkola nauczyciel zawiadamia o tym dyrektora przedszkola. Jeżeli zaistniały poważniejsze uszkodzenia, a w szczególności takie, które mogą stwarzać zagrożenie bezpieczeństwa dzieci i personelu – dyrektor przedszkola zawiadamia o tym organ prowadzący, opisując dokładnie uszkodzenie oraz okoliczności, w jakich powstało. W takich sytuacjach właściwe jest sporządzenie protokołu ze wskazaniem, kiedy, gdzie i jaki sprzęt został zniszczony, na skutek jakiego działania, albowiem jest to niezbędne do wskazania osoby odpowiedzialnej za powstałą szkodę.

Postępowanie w takiej sytuacji przedszkole może uregulować w statucie przedszkola, uchwalonego zgodnie z wytycznymi wskazanymi w Rozporządzeniu w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół. Jednakże postępowanie tak naprawdę uzależnione jest od rodzaju i wysokości poniesionej przez przedszkole szkody. Statut powinien zawierać zapis mówiący o tym, że nauczyciel odpowiada za zdrowie i bezpieczeństwo powierzonych jego opiece dzieci. Zasadne jest również zawarcie w tym dokumencie informacji, kto pomaga nauczycielom w wykonywaniu ich pracy.

Odpowiedzialność rodziców i opiekunów oraz warunki jej wyłączenia

Na podstawie powszechnie obowiązujących przepisów zarówno Kodeksu cywilnego jak i Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, dziecko aż do osiągnięcia pełnoletności pozostaje pod opieką rodziców lub prawnych opiekunów. Oznacza to zatem, że do ukończenia 18 roku życia dziecka jego rodzice i inne osoby sprawujące nad nim prawną pieczę ponoszą odpowiedzialność za zachowanie małoletniego oraz wyrządzoną przez niego szkodę. Taką samą odpowiedzialność polski ustawodawca przewidział dla osób zobowiązanych do sprawowania nadzoru nad powierzonymi im małoletnimi dziećmi, co dotyczy również nauczycieli zatrudnionych w przedszkolu w czasie przebywania tam przedszkolaków.

Odpowiedzialność za szkodę małoletniego wynikająca z przepisów prawa cywilnego