STAN PRAWNY NA 6 MAJA 2026

Kwestia korzystania z urlopu na żądanie przez nauczycieli budzi w praktyce liczne wątpliwości. Wynika to przede wszystkim ze specyfiki regulacji dotyczących czasu pracy i urlopów nauczycieli, które w znacznym stopniu odbiegają od zasad obowiązujących innych pracowników.

W praktyce szczególne znaczenie ma odpowiedź na pytanie, czy nauczyciel może skorzystać z urlopu na żądanie, a jeżeli tak – w jakich placówkach i na jakich zasadach. Różnice pomiędzy placówkami feryjnymi i nieferyjnymi powodują bowiem, że możliwość skorzystania z tego uprawnienia nie jest jednakowa dla wszystkich nauczycieli. 

Charakter prawny urlopu na żądanie

Urlop na żądanie nie jest odrębnym rodzajem urlopu pracowniczego. Stanowi on część urlopu wypoczynkowego pracownika. Zgodnie z art. 167² Kodeksu pracy pracodawca jest obowiązany udzielić pracownikowi – na jego żądanie i w terminie przez niego wskazanym – nie więcej niż czterech dni urlopu w każdym roku kalendarzowym (niezależnie od liczby pracodawców, z którymi pracownik pozostaje w danym roku w kolejnych stosunkach pracy). Oznacza to, że:

1) urlop na żądanie wlicza się do ogólnego wymiaru urlopu wypoczynkowego,

2) pracownik może wykorzystać maksymalnie cztery takie dni w roku (wymiar ten jest zawsze taki sam, niezależnie od łącznego wymiaru urlopu przysługującego pracownikowi),

3) pracodawca co do zasady ma obowiązek udzielić urlopu w terminie wskazanym przez pracownika.

W przypadku nauczycieli zastosowanie powyższych przepisów wynika z art. 91c ust. 1 Karty nauczyciela, zgodnie z którym w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie stosuje się przepisy k.p. Jednocześnie należy podkreślić, że KN nie zawiera regulacji dotyczących urlopu na żądanie. Oznacza to, że możliwość skorzystania z tego uprawnienia zależy od tego, czy w danym przypadku przepisy KN regulują kwestie urlopu wypoczynkowego nauczycieli w sposób wyczerpujący.

Zróżnicowanie sytuacji nauczycieli – placówki feryjne i nieferyjne

Kluczowe znaczenie dla oceny możliwości skorzystania z urlopu na żądanie ma charakter placówki oświatowej. Zgodnie z art. 64 ust. 1 KN nauczyciel zatrudniony w szkole, w której organizacji pracy przewidziano ferie szkolne, korzysta z urlopu wypoczynkowego w czasie tych ferii. Do tej grupy należą przede wszystkim:

1) szkoły podstawowe,

2) licea ogólnokształcące,

3) technika,

4) branżowe szkoły I i II stopnia.

W takich jednostkach urlop nauczyciela jest ściśle związany z kalendarzem roku szkolnego i odpowiada okresom ferii szkolnych. Oznacza to, że nauczyciel nie decyduje samodzielnie o terminie urlopu. W konsekwencji przyjmuje się, że nauczyciel zatrudniony w placówce feryjnej nie ma możliwości skorzystania z urlopu na żądanie. Wynika to z faktu, że termin jego urlopu jest ustawowo określony (KN w sposób kompleksowy i wyczerpujący reguluję tę kwestię) i nie może być dowolnie modyfikowany.