STAN PRAWNY NA 3 KWIETNIA 2026

30 marca 2026 r. w Dzienniku Ustaw ogłoszono nowe Rozporządzenie w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych. Wydanie nowego aktu prawnego ma na celu m.in. poprawę organizacji i jakości usług świadczonych przez poradnie psychologiczno-pedagogiczne. Zakłada ono zwiększenie efektywności procesów decyzyjnych zespołów oraz lepsze wykorzystanie zasobów kadrowych, co przyczyni się do poprawy dostępności oferowanego wsparcia. Co do zasady Rozporządzenie wejdzie w życie 14 kwietnia 2026 r.

Nowe przepisy wejdą w życie po 14 dniach od dnia ogłoszenia (czyli 14 kwietnia 2026 r.), z wyjątkiem przepisów, które będą obowiązywać od 1 września 2026 r., dotyczących obowiązkowego wydawania orzeczeń i opinii dla wszystkich dzieci z niepełnosprawnościami przez właściwe terenowo poradnie.

Podstawą prawną wydania omawianego Rozporządzenia w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych jest art. 127 ust. 18 Prawa oświatowego, zgodnie z którym minister właściwy do spraw oświaty i wychowania określi, w drodze rozporządzenia, skład zespołów orzekających, tryb ich powołania, szczegółowe zasady działania tych zespołów, tryb postępowania odwoławczego oraz wzory orzeczeń i opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka. Ten akt prawny powinien uwzględniać jak najpełniejszą realizację potrzeb dziecka lub ucznia, a także zapewnić możliwość dostosowania form wychowania przedszkolnego, form kształcenia oraz działań w ramach wczesnego wspomagania rozwoju do aktualnych możliwości psychofizycznych dziecka lub ucznia.

Nowy akt zastąpi obecnie obowiązujące Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 września 2017 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych.

Uzasadnienie do wydania nowego aktu prawnego

Zmiany ujęte w Rozporządzeniu są odpowiedzią na zgłaszane od dawna postulaty dyrektorów publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych i szkół, rodziców uczniów oraz przedstawicieli związków zawodowych.

Uzasadnienie do Rozporządzenia podaje, że potrzeba zmian w zakresie organizacji pracy zespołów jest uzasadniona rosnącą liczbą wniosków wpływających rokrocznie do publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych o wydanie opinii i orzeczeń. Liczba dzieci i uczniów wymagających specjalistycznego wsparcia edukacyjnego powiększa się, na co wskazują dane zgromadzone w systemie informacji oświatowej, ponieważ w ciągu ostatniej dekady liczba dzieci i młodzieży z orzeczeniami o potrzebie kształcenia specjalnego wzrosła o 130 proc.: w roku szkolnym 2015/2016 było ich 150 tys., a w 2024/2025 – 343 tys., co wyraźnie wskazuje na zwiększone potrzeby w zakresie diagnozowania i orzekania w poradniach oraz właściwej organizacji i dostosowania procesu kształcenia.

W roku szkolnym 2024/2025 ponad 73 proc. dzieci z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego uczęszczało do przedszkoli i szkół ogólnodostępnych, zgodnie z decyzją ich rodziców. Najdynamiczniej rośnie liczba dzieci z autyzmem, w tym zespołem Aspergera, która w ciągu dziesięciu lat zwiększyła się ponad dziesięciokrotnie: w roku szkolnym 2013/2014 – 10 tys., a w roku szkolnym 2023/2024 – 101 tys. Sytuacja ta wymaga zapewnienia efektywnego wsparcia w procesie orzekania i kształcenia tej grupy dzieci i uczniów.

Ponadto w uzasadnieniu do nowego aktu można przeczytać, że konieczność zaangażowania pracowników poradni w pracę zespołów orzekających działających w tych poradniach często wpływa na ograniczenie czasu, jaki ci pracownicy mogliby poświęcić na bezpośrednią pracę z dziećmi i ich rodzinami zgłaszającymi się po pomoc do poradni, inną niż proces diagnostyczny zmierzający do wydania orzeczenia czy opinii o wczesnym wspomaganiu rozwoju.

Ważne!
Prawidłowe funkcjonowanie zespołów, w tym wydawanie odpowiednich zaleceń oraz mniejsze obciążenie poradni, ma pozwolić na skuteczniejsze wspieranie rozwoju dzieci i ich pełniejsze uczestnictwo w zajęciach.

Zmiany wynikające z nowego aktu prawnego

Rozporządzenie zakłada, że dzieci lub uczniowie z niepełnosprawnością dotyczącą niesłyszenia, słabego słyszenia, niewidzenia, słabego widzenia, autyzmu, w tym zespołu Aspergera, będą mogły uzyskać pomoc we wszystkich publicznych poradniach, zgodnie z ich właściwością terenową.

Należy zauważyć, że zgodnie z § 3 ust. 4 obecnie obowiązującego Rozporządzenia w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych orzeczenia i opinie dla wymienionych grup dzieci i uczniów wydawały jedynie poradnie wskazane przez kuratorów oświaty, za zgodą organów prowadzących te poradnie. Rozwiązanie przewidziane w § 3 ust. 1 nowego Rozporządzenia zakłada, że zespoły wydają orzeczenia i opinie dla dzieci i uczniów uczęszczających do przedszkoli, szkół i ośrodków, mających siedzibę na terenie działania poradni.

Poradnie, w których właściwość zespołów zostanie rozszerzona o działania związane z wydawaniem orzeczeń dla dzieci i uczniów niesłyszących, słabosłyszących, niewidomych, słabowidzących oraz z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera, będą zobowiązane do dostosowania warunków działania do wymagań z dotychczasowego brzmienia § 3 ust. 5 uchylanego Rozporządzenia, w terminie do dnia 1 września 2026 r.

W przypadku poradni, w których dotychczas działały wyłącznie zespoły, o których mowa w § 3 ust. 4 obecnie obowiązującego Rozporządzenia, organ prowadzący określi ich teren działania. Jednocześnie poradnie te będą mogły nadal wydawać orzeczenia dla dzieci i uczniów z niepełnosprawnościami słuchu i wzroku oraz z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera.

Ważne!
Wprowadzenie nowych rozwiązań ma zwiększyć dostępność usług poradni psychologiczno-pedagogicznych oraz skrócić czas oczekiwania na diagnozę i uzyskanie opinii lub orzeczenia.

Kolejna zmiana ma charakter porządkujący i polega na wskazaniu, że orzeczenia i opinie dla dzieci i młodzieży posiadających zezwolenie, o którym mowa w art. 37 ust. 1 Prawa oświatowego, będą wydawać zespoły orzekające działające w publicznych poradniach właściwych ze względu na siedzibę przedszkola lub szkoły, której dyrektor wydał to zezwolenie (§ 3 ust. 2 nowego Rozporządzenia). Nadmienić należy, że zezwolenie z art. 37 ust. 1 Prawa oświatowego dotyczy spełniania obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego poza przedszkolem oraz obowiązku szkolnego poza szkołą.

Zespół orzekający, formułując orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, będzie określał wpływ realizacji obowiązku szkolnego lub nauki poza szkołą na prawidłowy rozwój psychospołeczny dziecka. Rozwiązanie to ma wspierać rodziców w podejmowaniu decyzji dotyczących formy realizacji obowiązku szkolnego lub nauki przez dziecko poza szkołą.

Warto również zwrócić uwagę na § 4 ust. 2 nowego Rozporządzenia, bowiem regulacja ta zakłada, że w skład zespołu orzekającego wchodzą inni specjaliści, w szczególności tyflopedagog, rehabilitant wzroku, logopeda, w tym surdologopeda lub neurologopeda, surdopedagog, fizjoterapeuta, instruktor terapii uzależnień, specjalista w dziedzinie psychoterapii uzależnień lub inne osoby posiadające kwalifikacje w zakresie pedagogiki specjalnej, jeżeli ich udział w pracach zespołu jest niezbędny. Oznacza to zwiększoną elastyczność w ustalaniu składu zespołu.

Dodatkowo w § 4 ust. 5 nowego Rozporządzenia wprowadzono przepisy, zgodnie z którymi w posiedzeniu zespołu może brać udział:

• na wniosek przewodniczącego zespołu i za zgodą rodziców dziecka lub ucznia lub za zgodą pełnoletniego ucznia – tłumacz języka migowego, polskiego języka migowego, systemu językowo-migowego, sposobów komunikowania się osób głuchoniemych lub osoba, o której mowa w art. 3 pkt 1 Ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o języku migowym i innych środkach komunikowania się (Dz.U. z 2023 r. poz. 20),
• na wniosek lub za zgodą rodziców dziecka lub ucznia lub na wniosek lub za zgodą pełnoletniego ucznia – inne osoby, których wiedza o dziecku lub uczniu jest znacząca dla oceny funkcjonowania dziecka lub ucznia, w tym osoby wykonujące zawód medyczny realizujące świadczenia gwarantowane z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 31d Ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1461 ze zm.).