Nowelizacja Karty nauczyciela z 21 listopada 2025 r. nie tylko kolejny raz zmieniła zasady wypłaty wynagrodzenia za niezrealizowane godziny ponadwymiarowe, ale też działa wstecz, czyli od początku roku szkolnego 2025/2026, ponieważ ustawodawca uznał, że wprowadzone przez nią zmiany są korzystne dla nauczycieli. Wbrew powszechnie spotykanej opinii, prawo jak najbardziej może działać wstecz, czyli dotyczyć stanu prawnego sprzed uchwalenia danej regulacji, a najczęstszą przyczyną takiego nowelizowania przepisów jest właśnie uznanie, że wprowadzane zmiany są korzystne dla ich odbiorców. Korzystne zmiany dotyczące zasad wypłacania wynagrodzenia za godziny niezrealizowane objęły więc wszystkie miesiące obecnego roku szkolnego, co skutkuje koniecznością wypłaty wyrównania liczonego od 1 września 2025 r. Przyjęte w tym zakresie zasady zostały opisane poniżej. 

Regulacje nowelizacji z 25 lipca 2025 r.

Od 1 września 2025 r. art. 35 ust. 3d KN stanowił, że wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe przysługuje za przydzielone i zrealizowane godziny zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych. Taka treść oznaczała całkowitą zmianę zasad wypłaty wynagrodzenia, ponieważ do tej pory powszechnie stosowany był art. 81 § 1 Kodeksu pracy, w myśl którego pracownikowi za czas niewykonywania pracy, jeżeli był do niej gotowy, a doznał przeszkód z przyczyn dotyczących pracodawcy, przysługiwało wynagrodzenie wynikające z jego osobistego zaszeregowania, określonego stawką godzinową lub miesięczną. Istniała praktyka wypłacania wynagrodzenia za przydzielone, ale niezrealizowane przez nauczyciela godziny ponadwymiarowe, jeżeli niezrealizowanie tych godzin nastąpiło nie z winy nauczyciela.

Wraz z obowiązującym od września 2025 r. zakazem wypłaty wynagrodzenia za godziny niezrealizowane do Karty nauczyciela zostały wprowadzone dwa wyjątki. Pierwszy z nich wynikał z art. 35 ust. 3e pkt 1 KN i przewidywał, że wynagrodzenie za niezrealizowane godziny ponadwymiarowe przysługuje w przypadku, gdy nauczyciel zamiast przydzielonych godzin zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych zrealizował w tym samym dniu przydzielone godziny zajęć opiekuńczych lub wychowawczych uwzględniających potrzeby i zainteresowania wychowanków, o których mowa w art. 42 ust. 2 pkt 2 KN. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 42 ust. 2 nauczycielskiej pragmatyki służbowej czas pracy nauczyciela został podzielony na trzy części:

• godziny pensum,
• inne zajęcia i czynności wynikające z zadań statutowych przedszkola, w tym zajęcia opiekuńcze i wychowawcze uwzględniające potrzeby i zainteresowania uczniów,
• zajęcia i czynności związane z przygotowaniem się do zajęć, samokształceniem i doskonaleniem zawodowym.

Pierwszy z opisanych wyjątków dawał więc prawo wypłaty wynagrodzenia za niezrealizowane godziny ponadwymiarowe, jeżeli zamiast tych godzin nauczyciel wykonał inne zajęcia z wychowankami, nienależące do jego podstawowego pensum.

Drugi z wyjątków znalazł się w art. 35 ust. 3e pkt 2 KN, stosownie do którego wynagrodzenie za niezrealizowane godziny ponadwymiarowe przysługiwało w przypadku, gdy w ramach godzin ponadwymiarowych nauczyciel realizował zajęcia indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego, a zajęcia zostały niezrealizowane z przyczyn niedotyczących nauczyciela, ten jednak był gotów do ich realizacji. 

Regulacje nowelizacji z 21 listopada 2025 r.

W miejscu dwóch wyjątków od zasady niewypłacania wynagrodzenia za niezrealizowane godziny ponadwymiarowe pojawił się tylko jeden. Zawiera go znowelizowany art. 35 ust. 3e KN, według którego wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe przysługuje w przypadku, gdy niezrealizowanie przez nauczyciela przydzielonych godzin zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych nastąpiło z przyczyn niedotyczących nauczyciela, a nauczyciel był gotów do realizacji tych zajęć. W takiej sytuacji nauczycielowi można przydzielić do realizacji w czasie, w którym zostały zaplanowane godziny zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych, zajęcia i czynności wynikające z zadań statutowych przedszkola, w tym zajęcia opiekuńcze lub wychowawcze uwzględniające potrzeby i zainteresowania uczniów, o których mowa w art. 42 ust. 2 pkt 2 KN. 

Ważne!
Co do zasady zatem nauczyciela obecnego w jednostce, który czeka na wychowanka, należy uznać za pozostającego w gotowości do pracy, w związku z czym będzie mu przysługiwać wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe nawet w przypadku ich niezrealizowania. Jest to oczywiście znaczne uproszczenie zasad, które obowiązywały od 1 września 2025 r.