Poradnia psychologiczno-pedagogiczna jest miejscem nie tylko diagnozy, ale przede wszystkim partnerem w procesie wspierania dziecka, rodziny i szkoły. Współczesna szkoła mierzy się z coraz bardziej złożonymi przypadkami i dlatego poradnia pełni funkcję towarzyszącą, doradczą i edukacyjną. Skuteczność tej współpracy zależy jednak nie tylko od samej poradni, ale również od dyrektora szkoły, z którą poradnia współpracuje. To on nadaje ton i kierunek działaniom, które będą podjęte w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej.

Obecnie szkoła coraz częściej mierzy się z wyzwaniami, które wykraczają poza tradycyjny system nauczania. Uczniowie przychodzą do niej z bardzo zróżnicowanym bagażem doświadczeń, potrzeb, a także trudności. Możemy zaobserwować znacznie rosnącą liczbę dzieci wymagających wsparcia psychologiczno-pedagogicznego, w tym uczniów w spektrum autyzmu, z zaburzeniami lękowymi, depresyjnymi, trudnościami w zachowaniu czy z problemami adaptacyjnymi. Jednocześnie rodzice i nauczyciele są bardziej świadomi znaczenia zdrowia psychicznego oraz konieczności szybkiej, właściwej reakcji na pojawiające się sygnały kryzysowe.

Od postawy dyrektora zależy, czy współpraca z poradnią psychologiczno-pedagogiczną przybierze formę jednorazowych kontaktów ograniczonych do przekazania dokumentacji, czy też stanie się długofalowym, partnerskim procesem działania, który będzie nakierowany na realne wsparcie dziecka. Pamiętać należy, że szkoła i poradnia są częścią jednego systemu wspierania rozwoju i edukacji dzieci. Mądra współpraca z poradnią to taka, która zakłada świadome budowanie relacji opartych na zaufaniu, otwartości i wspólnych celach. Dyrektor, który będzie potrafił połączyć ten system, stworzy przestrzeń, w której każdy uczeń będzie miał szansę otrzymać pomoc adekwatną do swoich potrzeb. Wymaga to od niego gotowości do współpracy opartej na partnerstwie i wzajemnym zrozumieniu, a także dobrego planowania i koordynacji.

Podstawa prawna współpracy

Współpraca szkoły z poradnią psychologiczno-pedagogiczną stanowi obowiązek wynikający z przepisów prawa. Sposób, w jaki będzie on realizowany, zależy od kompetencji organizacyjnych i podejścia dyrektora szkoły. Zrozumienie przepisów prawnych to pierwszy krok do tego, aby współpraca ta była realnym procesem wspierania uczniów i nauczycieli. Do aktów prawnych regulujących kwestię owej współpracy należą:

• Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe,
• Rozporządzenie MEN z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach,
• Rozporządzenie MEN z dnia 7 września 2017 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez publiczne poradnie psychologiczno-pedagogiczne.

Dyrektor szkoły odpowiada za :

• organizację i koordynowanie pomocy psychologiczno-pedagogicznej w szkole,
• zapewnienie warunków do realizacji opinii i orzeczeń, i oczywiście realizację założeń wskazanych w tych dokumentach,
• współpracę z poradnią, rodzicami i specjalistami.

Oznacza to, że dyrektor nie tylko kieruje pracą zespołów nauczycieli i specjalistów, ale dba także o współpracę z poradnią poprzez inicjowanie kontaktów, wymianę informacji oraz wspólne działania na rzecz ucznia.

Ważne!

Dyrektor, organizując współpracę, powinien pamiętać, że szkoła i poradnia nie działają w układzie nadrzędności i podrzędności, tylko są równorzędnymi partnerami realizującymi wspólny cel, którym jest wsparcie dziecka i jego środowiska edukacyjnego.

Obieg informacji między szkołą a poradnią

Jednym z najczęstszych problemów, które mogą pojawić się w praktyce, jest niewłaściwy obieg informacji między szkołą a poradnią. Podkreślić należy, że nie mówimy tu o sytuacji, w której rodzic nie decyduje się na dostarczenie do szkoły posiadanego orzeczenia lub opinii, bo i takie przypadki się zdarzają, ale o sytuacji, gdy szkoła już dysponuje orzeczeniem, które musi zostać przeanalizowane pod kątem jego skutecznej realizacji.

Pozostając jeszcze przy obowiązkach rodziców, należy zwrócić uwagę na treść art. 155 Prawa oświatowego, zgodnie z którym „(…) w celu zapewnienia dziecku podczas pobytu w publicznej szkole odpowiedniej opieki, odżywiania oraz metod opiekuńczo-wychowawczych rodzic dziecka przekazuje dyrektorowi przedszkola, szkoły lub placówki uznane przez niego za istotne dane o stanie zdrowia, stosowanej diecie i rozwoju psychofizycznym dziecka”. Przepis ten wyraźnie wskazuje, że to rodzic decyduje o tym, jakie dane dotyczące zdrowia dziecka przekaże szkole i to rodzice decydują o tym, czy współpraca między szkołą a poradnią w ogóle się rozpocznie – mogą orzeczenia czy opinii poradni po prostu szkole nie przekazać. Powody takiego postępowania rodziców są różne, mogą to być brak akceptacji faktu, że ich dziecko ma deficyty i naiwne przekonanie, że uda się je naprawić, pozostawiając sprawy swojemu biegowi. Może to być również wstyd z powodu inności dziecka, który też jest powszechnie spotykaną emocją. W takim wypadku nie będzie możliwości prowadzenia współpracy między szkołą a poradnią, choć pogłębiające się problemy dziecka mogą do niej doprowadzić. W hipotetycznym przypadku będzie tak wówczas, jeżeli brak współpracy z rodzicami i często ich jawne negowanie występowania deficytów u dziecka, w tym np. zachowań agresywnych, doprowadzą szkołę do konieczności wystąpienia do sądu rodzinnego o wgląd w sytuację rodzinną dziecka. Sąd może wówczas sam nakazać rodzicom określone postępowanie, w tym podjęcie terapii.

Załóżmy jednak, że współpraca z rodzicami przebiega pozytywnie i dokumentacja dotycząca zdrowia dziecka do szkoły trafiła. W takim wypadku należy język orzeczenia czy opinii przełożyć na realne działania podejmowane w szkole. Niekiedy opinie i orzeczenia, które trafiają z poradni, nie są wystarczająco omówione z nauczycielami, przez co nie są w pełni realizowane. Dlatego dyrektor powinien:

• wprowadzić wewnętrzną procedurę analizy dokumentów z poradni, w której określi, kto je odbiera, analizuje i w jaki sposób przekazuje zespołowi nauczycieli,
• zapewnić bezpieczeństwo przechowywania dokumentacji zgodnie z przepisami o ochronie danych osobowych,
• dbać o rzetelne wdrażanie zaleceń wynikających z opinii i orzeczeń.

Dobrym rozwiązaniem będzie też stały kontakt z pracownikiem poradni, co umożliwi w razie potrzeby szybką konsultację w sprawie uczniów, interpretacji zaleceń czy planowania działań pomocowych.

Ważne!