STAN PRAWNY NA 1 STYCZNIA 2026

Rodzice, pozostawiając dzieci w żłobku, równocześnie powierzają zdrowie i bezpieczeństwo swoich pociech pracownikom placówki. Nie ulega wątpliwości, że opieka nad dziećmi wymaga odpowiedzialności, która jest tym większa, im mniejsze dziecko uczęszczające do żłobka. W każdej placówce może zdarzyć się wypadek lub sytuacja zagrażająca życiu bądź zdrowiu dzieci, stąd też tak istotne jest nabycie przez opiekunów umiejętności udzielania pierwszej pomocy przedmedycznej. Również ustawodawca uznał, że na bezpieczeństwo dzieci uczęszczających do żłobka istotny wpływ ma posiadanie przez pracowników tej instytucji wiedzy i umiejętności z zakresu udzielania pierwszej pomocy i w tym celu został ustanowiony prawny obowiązek szkoleń pracowników w tej dziedzinie.

Ustawodawca, wskazując na obowiązki związane z udzielaniem pierwszej pomocy, jednocześnie zdefiniował to pojęcie. Zgodnie z treścią art. 3 pkt 7 Ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym przez pierwszą pomoc rozumie się zespół czynności podejmowanych w celu ratowania osoby w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego wykonywanych przez osobę znajdującą się w miejscu zdarzenia, w tym  z wykorzystaniem wyrobu medycznego, wyposażenia wyrobu medycznego, zestawu zabiegowego i systemu w rozumieniu  odpowiednio art. 2 pkt 1, 2, 10 i 11 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/745 z dnia 5 kwietnia 2017 r. w sprawie wyrobów medycznych, zmiany dyrektywy 2001/83/WE, rozporządzenia (WE) nr 178/2002 i rozporządzenia (WE) nr 1223/2009 oraz uchylenia dyrektyw Rady 90/385/EWG i 93/42/EWG (Dz. Urz. UE L 117 z 05.05.2017, str. 1, z późn. zm.) oraz produktów leczniczych dostępnych na miejscu zdarzenia, dopuszczonych do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Natomiast stan nagłego zagrożenia zdrowotnego to stan polegający na nagłym lub przewidywanym w krótkim czasie pojawieniu się objawów pogarszania zdrowia, którego bezpośrednim następstwem może być poważne uszkodzenie funkcji organizmu lub uszkodzenie ciała albo utrata życia, wymagający podjęcia natychmiastowych medycznych czynności ratunkowych i leczenia (art. 3 pkt 8 ww. Ustawy).

Podstawa prawna przeszkolenia pracowników żłobka w zakresie udzielania pierwszej pomocy 

Ustawodawca, podkreślając znaczenie udzielania pierwszej pomocy osobom poszkodowanym, wprowadził obowiązek edukacji z tego zakresu zarówno na szczeblu zdobywania kwalifikacji zawodowych, jak i późniejszej pracy z dziećmi. Warto w tym miejscu wspomnieć, że nauczanie udzielania pierwszej pomocy stanowi element przygotowania zawodowego opiekunów i wolontariuszy w żłobku. Następnie szkolenia są kontynuowane okresowo w ramach szkoleń BHP wszystkich pracowników żłobka. Podstawa prawna takich działań wynika z następujących aktów prawnych:

Ustawa o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3

Już na etapie nabywania kwalifikacji zawodowych uprawniających do pracy w żłobku niektórzy opiekunowie i wolontariusze zobowiązani są przejść szkolenie w zakresie udzielania pierwszej pomocy. Jest to element szerszego szkolenia przygotowującego do pracy w żłobku (art. 16 ust. 2 i 3 i art. 17 ust. 2 Ustawy).

Mimo że ustawa żłobkowa wprost nie stanowi o konieczności odbycia takiego przeszkolenia przygotowującego do pracy w żłobku przez pielęgniarki lub położne, to nie ulega wątpliwości, że osoby te posiadają takie umiejętności z racji nabytego wcześniej wykształcenia medycznego. Również nauczyciele wychowania przedszkolnego, nauczyciele edukacji wczesnoszkolnej lub pedagodzy w ramach zajęć przygotowujących do zawodu nauczyciela bądź pedagoga zdobywają umiejętności udzielania pierwszej pomocy.

Nadto każdy opiekun oraz wolontariusz w żłobku ma obowiązek odbycia co 2 lata szkolenia z udzielania dziecku pierwszej pomocy. Szkolenie takie zobowiązany jest zapewnić nieodpłatnie podmiot prowadzący żłobek (art. 18a Ustawy).

Rozporządzenie w sprawie zakresu programów szkoleń dla opiekuna w żłobku lub klubie dziecięcym, wolontariusza oraz dziennego opiekuna

Zgodnie z § 1 pkt 4 lit. b ww. Rozporządzenia zakres programowy 280-godzinnego szkolenia dla opiekuna w żłobku, o którym mowa w art. 16 ust. 2 pkt 2 lit. b Ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3, obejmuje podstawy medycyny ratunkowej, w tym udzielanie dziecku pierwszej pomocy.  Już przed rozpoczęciem pracy, na etapie zdobywania kwalifikacji zawodowych, konieczne jest zatem przejście przez uczących się szkolenia z zakresu udzielania pierwszej pomocy.

Kodeks pracy

W stosunku do pracowników już zatrudnionych w żłobku ustawodawca ustanowił ogólną zasadę, zgodnie z którą nie można pracownika dopuścić do pracy, do wykonywania której nie posiada on wymaganych kwalifikacji lub potrzebnych umiejętności, a także dostatecznej znajomości przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy (art. 237³ § 1 k.p.). Jak wynika z dalszego przepisu, pracodawca jest obowiązany zapewnić przeszkolenie pracownika w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy przed dopuszczeniem go do pracy oraz prowadzenie okresowych szkoleń w tym zakresie (art. 237³ § 2 k.p.). Zasadą prawa pracy jest, że pracodawca ma obowiązek prowadzić dwa zasadnicze rodzaje szkoleń pracowników w dziedzinie BHP:

• szkolenia wstępne przed dopuszczeniem do wykonywania pracy,
• szkolenia okresowe, które mają na celu aktualizację, ugruntowanie i poszerzenie wiedzy.