STAN PRAWNY NA 12 SIERPNIA 2025
Powody powstawania konfliktów między dyrektorem a nauczycielami szkoły mogą być rozmaite. W znacznej części przypadków dotyczą wydawania poleceń, które według nauczyciela nie powinny być realizowane, lub też wynikają z przeświadczenia nauczyciela, że jest źle traktowany, gorzej na tle pozostałych nauczycieli, co objawia się m.in. w przyznawaniu mniejszego dodatku motywacyjnego, nieprzyznawaniu płatnych godzin ponadwymiarowych itd. Czy zatem organ prowadzący może na prośbę nauczyciela wkroczyć w konflikt i zobowiązać dyrektora do określonego zachowania?
Przyznawanie dodatków
Ustawodawca włożył spory wysiłek legislacyjny w to, aby przynajmniej w części wyeliminować pewną uznaniowość w określaniu wysokości wynagrodzenia nauczycieli, ponieważ zarówno wynagrodzenie zasadnicze, jak i większość dodatków ma stałą wysokość, więc będzie przyznana każdemu nauczycielowi w tym samym wymiarze. Wynagrodzenie zasadnicze jest w tym wypadku określone przez Rozporządzenie MENiS z dnia 31 stycznia 2005 r. w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy, natomiast wysokość stawki danego dodatku do wynagrodzenia zasadniczego określona jest w regulaminie wynagradzania, który każda jednostka samorządu przyjmuje na podstawie art. 30 ust. 6 Karty nauczyciela.
Ważne!
Co do zasady zatem wysokość stawek przysługujących nauczycielowi dodatków powinna wynikać wprost z regulaminu wynagradzania nauczycieli, przyjętego przez organ stanowiący danej jednostki samorządu terytorialnego.
Nauczyciel na podstawie lektury regulaminu wynagradzania powinien być w stanie ustalić wysokość dodatku za wysługę lat, funkcyjnego czy za warunki pracy, bowiem ustalenie ich przyznania zależy od spełnienia określonych warunków obiektywnych – jak staż pracy czy też zajmowanie określonego stanowiska w szkole.
Dodatek motywacyjny
Nieco inaczej natomiast wygląda sytuacja z dodatkiem motywacyjnym, ponieważ jakkolwiek regulaminy wynagradzania nauczycieli wskazują przesłanki, jakimi kieruje się dyrektor, przyznając ten dodatek, to jednak wyłącznie do dyrektora należy ocena, czy nauczyciel daną przesłankę wypełnił. W regulaminach wynagradzania nauczycieli można znaleźć następujące przykłady warunków, jakie musi spełnić nauczyciel dla otrzymania dodatku motywacyjnego:
- uzyskiwanie szczególnych osiągnięć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych,
- umiejętne rozwiązywanie problemów wychowawczych uczniów,
- efektywne działanie na rzecz uczniów potrzebujących szczególnej opieki,
- wzbogacanie własnego warsztatu pracy.
Jak widać, kryteria te trudno uznać za obiektywne, zawierają one bowiem pojęcia nieostre i podlegające subiektywnej ocenie. Nie sposób bowiem obiektywnie stwierdzić, kiedy, przykładowo, rozwiązywanie problemów wychowawczych uczniów jest „umiejętne”, a kiedy nie spełnia takiego warunku. W efekcie właśnie na tle przyznanych (bądź nie) kwot dodatku może dochodzić między nauczycielami a dyrektorem do konfliktów, zatem ważne jest ustalenie, czy uwagi nauczyciela co do wysokości otrzymanego dodatku muszą być przez dyrektora uwzględniane.
Warto tu przytoczyć sentencję Wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 3 listopada 2009 r. (II SA/Ol 777/2009), w którym sąd ten stwierdził, że „(…) wszystkich czynności z zakresu prawa pracy w szkole dokonuje dyrektor. Wprowadzenie obowiązku uzyskania opinii związku zawodowego przy nagrodzie dla nauczyciela jest ograniczeniem ustawowych kompetencji dyrektora. Karta nauczyciela nie przewiduje jego współdziałania w indywidualnych sprawach w sprawie ustalania składników wynagrodzenia i ich wysokości. Nie ma też podstaw, aby takie współdziałanie wprowadzić w drodze aktu prawa miejscowego”.
Ważne!
Podobnie jak brak jest podstaw do uwzględniania udziału związków zawodowych w procesie przyznawania dodatku motywacyjnego, tak wspomniany wyrok wyraźnie wskazuje, że wyłącznie do dyrektora należy ocena, czy dany nauczyciel spełnia warunki niezbędne do tego, aby otrzymać dodatek motywacyjny. Jednocześnie z uwagi na fakt, iż ocena stopnia spełniania kryteriów jest całkowicie subiektywna, w praktyce ciężko podważyć zdanie dyrektora.
Kwota przyznanego dodatku
Przyczyną konfliktów na tle dodatku motywacyjnego mogą być również kwoty przyznanego dodatku. W
