STAN PRAWNY NA 16 LIPCA 2025
O tym, że stanowisko dyrektora szkoły nie należy już obecnie do najbardziej atrakcyjnych w samorządach, przekonuje się coraz więcej organów prowadzących. Konkursy nie wyłaniają kandydata nie z tego powodu, że nie spełnia on wymogów kwalifikacyjnych, czy też koncepcja rozwoju szkoły nie znalazła aprobaty organu prowadzącego, lecz z uwagi na fakt, że nikt nie składa ofert w procedurze konkursowej. To uruchamia kolejne czynności organu prowadzącego, które zostaną omówione poniżej, ale które nie gwarantują obecnie wyłonienia dyrektora.
Zgodnie z art. 63 ust. 12 Prawa oświatowego w sytuacji, gdy do konkursu na stanowisko dyrektora szkoły nie zgłosi się żaden kandydat albo w wyniku konkursu nikt nie zostanie wyłoniony, organ prowadzący szkołę powierza to stanowisko ustalonemu kandydatowi. Organ prowadzący nie działa tu jednak samodzielnie, ponieważ powierzenie stanowiska następuje po uprzednim porozumieniu z organem sprawującym nadzór pedagogiczny oraz po zasięgnięciu opinii rady szkoły i rady pedagogicznej.
Przywołaną regulację można nazwać kolejnym elementem procedury wyłonienia kandydata na stanowisko dyrektora szkoły. Konieczne jest stwierdzenie przez organ prowadzący braku kandydatów lub nierozstrzygnięcia konkursu. Ustalenie kandydata to jednak kluczowy i często najtrudniejszy etap. Jeżeli brak było kandydatów do startu w konkursie, to już zwiastuje brak zainteresowania danym stanowiskiem. Organ prowadzący powinien zatem aktywnie poszukiwać osoby, która posiada odpowiednie kwalifikacje i zgodzi się objąć stanowisko dyrektora. Kandydatem tym może być nauczyciel zatrudniony w danej szkole, nauczyciel zatrudniony w innej jednostce, a nawet osoba spoza środowiska oświatowego, o ile spełnia wymagania kwalifikacyjne określone w Rozporządzeniu MEN w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać osoba zajmująca stanowisko dyrektora oraz inne stanowisko kierownicze w publicznej szkole i publicznym przedszkolu.
Jak wspomniano wcześniej, konieczne jest również porozumienie z organem sprawującym nadzór pedagogiczny, zgodnie z art. 63 ust. 12 Prawa oświatowego. Jest to element o charakterze obligatoryjnym, a brak takiego porozumienia uniemożliwia powierzenie stanowiska danemu kandydatowi. Kurator oświaty ocenia czy proponowany kandydat spełnia wymagania kwalifikacyjne oraz czy jego kompetencje odpowiadają potrzebom szkoły. Tu pojawia się często kolejna trudność, ponieważ nawet zakładając, że organowi prowadzącemu, pomimo niepowodzenia procedury konkursowej, udało się znaleźć kandydata na stanowisko dyrektora, to kurator często odmawia porozumienia w sprawie powierzenia takiemu wyłonionemu poza konkursem kandydatowi stanowiska na pełne pięć lat szkolnych. Warto nadmienić, że powierzenie na pełne pięć lat szkolnych jest okresem wymaganym przez art. 63 ust. 21 Prawa oświatowego, ale jednocześnie regulacja ta stanowi, że w uzasadnionych przypadkach można powierzyć to stanowisko na krótszy okres, jednak nie krótszy niż jeden rok szkolny. Kuratorzy powołują się tu na fakt, że skoro kandydat nie przeszedł procedury konkursowej, to nie przedstawił koncepcji rozwoju szkoły wymaganej w trakcie konkursu, a co za tym idzie, można kandydatowi zarzucić brak odpowiedniego przygotowania, które musi zostać zweryfikowane przez powierzenie stanowiska początkowo na krótszy okres niż pełne pięć lat przewidzianych przez Prawo oświatowe. Takie stanowisko kuratorów można kwestionować, natomiast niezależnie od tego, czy uznamy jego słuszność czy sprzeczność z prawem, powierzenie na krótszy czas powoduje, że problemy organu prowadzącego z wyłonieniem kandydatów na stanowiska dyrektorów się pogłębiają.
