Joga w logopedii Opracowała: Marta Kowalska-Jankowiak, polonistka, logopeda i oligofrenopedagog. Wspomaga rozwój mowy dziecka poprzez pobudzanie i kształtowanie innych funkcji poznawczych. Terapię logopedyczną wzbogaca treningami motoryki dużej i małej oraz muzyką i tańcem Wszyscy wiemy, że ruch jest bardzo ważny. Już minimalna jego dawka pozytywnie wpływa na naszą postawę, samopoczucie oraz zdrowie. Małe dziecko najpierw zaczyna się ruszać, a dopiero później mówić, potrafi się komunikować za pomocą ruchu, np. poprzez wskazywanie palcem czy poruszanie się w kierunku pożądanej rzeczy. Dlatego tak istotne jest stworzenie jak najlepszych warunków rozwoju ruchowego dzieci. Ruch a problemy naszych czasów Nastały naprawdę dziwne czasy. Najpierw epidemia tabletów i smartfonów, która ograniczyła ruch dzieci i młodzieży na całym świecie. Później pandemia, która ograniczyła ruch nam wszystkim. Ludzie spędzają wiele godzin w pozycji siedzącej, wpatrzeni w ekrany, a jedynym ich ruchem jest czasami podróż do toalety. Brak ruchu możemy odczuć bardzo szybko – choćby w postaci bólów kręgosłupa, karku, drętwienia rąk, ospałości, rozdrażnienia. W sytuacji kiedy bierne bytowanie trwa dłużej, może pojawić się zniechęcenie do życia, depresja, agresja bądź niepanowanie nad emocjami. Ludzkie ciało jest stworzone do aktywności, dlatego wprawiając je w stan bardzo ograniczonego ruchu, robimy mu krzywdę. Nie możemy pozwolić na to, żeby jedyne ciało, jakie mamy, było chore. To dzięki niemu możemy żyć, egzystować, wstawać rano, biegać, skakać, pływać i robić wiele innych rzeczy. Zadbajmy o nie! Połączenie jogi z logopedią Dzieci z problemami logopedycznymi jest coraz więcej, a nierzadko zdarza się, że terapię mowy trzeba połączyć z rehabilitacją ruchową. Chciałabym zaproponować coś, co można wykorzystać bezpośrednio podczas terapii logopedycznej – mianowicie połączenie delikatnych ćwiczeń ruchowych z nauką spokojnego oddechu, czyli po prostu połączenie jogi z logopedią. Czym jest joga, nie trzeba dokładnie tłumaczyć. Można jednak zaznaczyć, że elementy jogi wykorzystywane podczas zajęć z dziećmi nie mają żadnego religijnego wydźwięku. Joga jest po postu aktywnością fizyczną, która pozwala w skupieniu analizować ograniczenia swojego ciała i je pokonywać. Ma za zadanie odprężyć, wyciszyć, zrelaksować. Ponadto joga uczy świadomości ciała, szacunku i akceptowania siebie, uczy radzenia sobie z emocjami oraz daje mnóstwo fantastycznej zabawy. Temat jogi w logopedii jest już znany nauczycielom i specjalistom z poradni, ale być może nie każdy wie, od czego zacząć i jak zastosować to bezpośrednio w pracy z dziećmi. Ważne! Poniższa propozycja ćwiczeń opiera się na bajkach fabularyzowanych, podczas których dzieci będą naśladowały ruchy i pozycje opisane w instrukcji. Bajki mogą być świetnym wstępem do zajęć. Można też zaplanować ćwiczenia tematycznie związanie z daną bajką. Najważniejsze, by dobrze się bawić i czerpać z tych zajęć jak najwięcej korzyści. Wskazówki przed rozpoczęciem ćwiczeń Mata Aby realizować ćwiczenia ruchowe podczas zajęć logopedycznych potrzebne będą maty dla dzieci lub duży dywan. Polecam maty, ponieważ na dywanie ręce mogą się ślizgać w niektórych pozycjach, a bezpieczeństwo i komfort podczas ćwiczeń ruchowych są najważniejsze. Otoczenie Idealnie by było, gdyby podczas zajęć istniała możliwość zacienienia sali, chociaż częściowo. Intensywne światło może rozpraszać, a podczas ćwiczeń jogi musimy być maksymalnie skupieni. Lekki brzuszek Ćwiczenia jogi nie powinny być wykonywane z pełnym żołądkiem. Po obfitych posiłkach warto poczekać dwie godziny, po lżejszych godzinę. Strój Ubrania, w których wykonujemy ćwiczenia, powinny być wygodne, by nie krępowały ruchów. Ćwiczymy bez butów i skarpetek. Czysty nos Podczas ćwiczeń jogi w większości oddychamy przez nos, dlatego nosy powinny być drożne. Pozycje odwrócone, czyli wszystkie, w których pochylamy głowę, mogą być niekomfortowe podczas kataru, więc lepiej ich unikać w przypadku przeziębień. Nic na siłę Jeśli czujemy, że jakieś ćwiczenie sprawia nam trudność lub odczuwamy ból, wycofujemy się. Ciało ma swoje sposoby ostrzegania, nie należy tego bagatelizować. Jeśli danej pozycji nie da się wykonać dziś, przy regularnej pracy uda się np. za dwa tygodnie. Nie poddawaj się! Nie wszystko będzie łatwe, ale nie poddajemy się. Perfekcja wymaga dużej siły i woli.   Rozgrzewka Rozgrzewka jest niezbędna, aby przygotować ciało do wykonywania pozycji i ruchów zawartych w bajkach, w których będziemy uczestniczyć. Krótką rozgrzewkę można wykonać zarówno przed zajęciami z elementami jogi, jak i przed standardowymi lekcjami. Od czego zacząć? 1. Siadamy wygodnie w siadzie skrzyżnym, prostujemy plecy i staramy się jak najbardziej rozluźnić. Zamykamy oczy i myślimy o czymś przyjemnym. 2. Otwieramy oczy i nie ruszając głową, staramy się spojrzeć raz na sufit, raz na podłogę. Powtarzamy te czynności siedem razy. 3. Teraz powoli podnosimy głowę, spoglądamy w sufit, a następnie opuszczamy i patrzymy na podłogę. Ćwiczenie wykonujemy bardzo powoli. Powtarzamy je sześć razy. 4. Następnie próbujemy dotknąć ramionami uszu. Podnosimy i opuszczamy sześć razy. Kiedy już poruszaliśmy ramionami, unosimy ręce w górę i przechylamy się na jedną i drugą stronę, rozciągając i rozgrzewając boki ciała. Na końcu wykonujemy skłon w przód i zostajemy w nim na trzy głębokie oddechy. 5. Wstajemy, unosimy ręce wysoko w górę, jakbyśmy chcieli sięgnąć gwiazd, a następnie pochylamy się i próbujemy dotknąć swoich stóp. Powtarzamy ćwiczenie trzy razy (wdech góra, wydech dół). 6. Stajemy wyprostowani i bierzemy kilka głębokich wdechów i wydechów. Jesteśmy gotowi do zabawy! Do artykułu dołączono scenariusz zajęć „Drzewo z watą cukrową”.